Tag: samorząd

Raport NIK: urzędy nadal pełne barier. Dostępność wciąż pozostaje wyzwaniem

Osoba na wózku przed schodami przy wejściu do budynku

Załatwienie sprawy w urzędzie powinno być możliwe dla każdego mieszkańca. Raport Najwyższej Izby Kontroli pokazuje jednak, że wiele urzędów nadal stawia przed mieszkańcami bariery.

Problemy dotyczą trzech obszarów: budynków, stron internetowych i komunikacji. To oznacza, że przeszkodą może być brak windy, niedostępny formularz online albo informacja napisana zbyt trudnym językiem.

Wniosek z kontroli jest prosty: przepisy istnieją, ale w wielu miejscach nie działają jeszcze tak, jak powinny. Dostępność nadal bywa traktowana jako obowiązek na papierze, a nie jako część codziennej obsługi mieszkańców.

Co sprawdziła Najwyższa Izba Kontroli?

Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła, jak samorządy zapewniają dostępność osobom ze szczególnymi potrzebami. Kontrola objęła trzy główne obszary:

  • dostępność architektoniczną,
  • dostępność cyfrową,
  • dostępność informacyjno-komunikacyjną.

To ważne, bo urząd może być niedostępny na wiele sposobów. Czasem problemem jest wejście do budynku. Czasem strona internetowa. Czasem brak prostego sposobu kontaktu.

Kontrolerzy oceniali budynki urzędów, strony internetowe, Biuletyny Informacji Publicznej oraz organizację obsługi mieszkańców. Sprawdzali, czy obowiązki wynikające z przepisów przekładają się na praktykę.

Raport pokazuje, że w wielu jednostkach nadal brakuje podstawowych rozwiązań. Część urzędów nie zapewnia pełnego dostępu do budynku. Część publikuje niedostępne dokumenty. Część nie oferuje wygodnych form komunikacji dla osób o różnych potrzebach.

Najważniejszy problem polega na tym, że bariery często się nakładają. Osoba może mieć trudność z wejściem do budynku, a później także z odczytaniem informacji na stronie internetowej. Wtedy jedna sprawa urzędowa staje się serią przeszkód.

Najważniejsze problemy wskazane w raporcie

Raport NIK pokazuje kilka powtarzających się problemów. Warto wskazać je jasno.

Po pierwsze, wiele budynków urzędów nadal ma bariery. Brakuje wind, pochylni, odpowiednich oznaczeń, dostępnych toalet i wygodnych ciągów komunikacyjnych.

Po drugie, strony internetowe urzędów często nie spełniają wymagań dostępności cyfrowej. Problemem są między innymi grafiki bez opisów, niedostępne pliki PDF, błędy w formularzach i brak możliwości wygodnej obsługi strony klawiaturą.

Po trzecie, komunikacja z urzędem nie zawsze jest dostosowana do potrzeb mieszkańców. Brakuje prostego języka, informacji w różnych formach oraz rozwiązań dla osób głuchych, słabosłyszących, niewidomych i słabowidzących.

Po czwarte, działania urzędów bywają zbyt formalne. Samo wyznaczenie koordynatora dostępności albo opublikowanie deklaracji nie wystarcza, jeśli za tym nie idą konkretne zmiany.

Po piąte, dostępność zbyt rzadko jest sprawdzana z udziałem użytkowników. To właśnie osoby korzystające z usług urzędu najlepiej wiedzą, czy dane rozwiązanie działa w praktyce.

Bariery architektoniczne nadal utrudniają wizyty w urzędach

Dostępność budynku to podstawowy warunek samodzielnej wizyty w urzędzie. Jeżeli mieszkaniec nie może wejść do środka albo dotrzeć do właściwego pokoju, nie ma równego dostępu do usługi.

NIK wskazała, że w wielu kontrolowanych jednostkach nadal występowały bariery architektoniczne. Dotyczyły one między innymi braku wind, pochylni, podjazdów i innych rozwiązań ułatwiających poruszanie się po budynku.

Problemem są także mniejsze elementy. Wysoki próg, zbyt wąskie drzwi, brak poręczy albo źle oznaczony korytarz mogą skutecznie utrudnić wizytę.

Dla osób z dysfunkcją wzroku ważne są kontrastowe oznaczenia schodów i czytelne informacje o układzie budynku. Ich brak może powodować stres i zagrożenie bezpieczeństwa.

Dostępny urząd to nie tylko budynek z wejściem bez schodów. To miejsce, w którym można dotrzeć do pokoju obsługi, skorzystać z toalety, znaleźć informację i bezpiecznie opuścić budynek.

Wystarczy jeden przykład. Osoba przyjeżdża do urzędu po dokument. Do wejścia prowadzi pochylnia, więc początek wygląda dobrze. W środku okazuje się jednak, że właściwy pokój jest na piętrze, a windy nie ma. Pracownik może zejść na parter, ale to rozwiązanie awaryjne. Nie zastępuje ono prawdziwej dostępności.

Takie sytuacje pokazują, że dostępność musi obejmować całą drogę mieszkańca. Od wejścia do budynku aż do załatwienia sprawy.

Strony internetowe też mogą wykluczać

Wiele spraw zaczyna się dziś w internecie. Mieszkaniec sprawdza godziny pracy, pobiera formularz, czyta instrukcję albo wysyła wniosek online.

Jeżeli strona urzędu jest niedostępna, problem pojawia się jeszcze przed wizytą w budynku.

NIK wskazała, że wiele stron kontrolowanych jednostek nie spełniało wszystkich wymagań dostępności cyfrowej. To oznacza, że część osób może nie odczytać informacji, nie pobrać dokumentu albo nie wysłać formularza.

Najczęstsze błędy to:

  • brak opisów alternatywnych przy grafikach,
  • filmy bez napisów lub audiodeskrypcji,
  • niedostępne pliki PDF,
  • formularze trudne do obsługi,
  • za niski kontrast,
  • informacje przekazywane tylko kolorem,
  • problemy z obsługą strony za pomocą klawiatury,
  • błędy utrudniające działanie czytników ekranu.

Dla osoby niewidomej grafika bez opisu może być niewidoczna. Dla osoby słabowidzącej źle działające powiększenie może ukryć część treści. Dla osoby, która nie korzysta z myszy, formularz bez obsługi klawiaturą może być bezużyteczny.

Szczególnie ważne są dokumenty PDF. W takich plikach urzędy często publikują formularze, wzory pism, uchwały i instrukcje. Jeżeli dokument jest tylko skanem, program odczytujący treść może go nie rozpoznać.

Dostępny dokument powinien mieć tekst możliwy do odczytania, poprawną kolejność treści i jasną strukturę. Formularz powinien dać się wypełnić różnymi metodami, nie tylko myszą.

Cyfryzacja ma ułatwiać kontakt z administracją. Gdy strony i formularze są niedostępne, dzieje się odwrotnie. Osoba, która mogłaby załatwić sprawę z domu, nadal musi prosić o pomoc.

Komunikacja z urzędem musi być prosta i dostępna

Dostępność to także sposób przekazywania informacji. Mieszkaniec powinien rozumieć, co ma zrobić, jakie dokumenty złożyć i gdzie uzyskać pomoc.

Raport NIK wskazuje, że w wielu jednostkach komunikacja nadal nie odpowiada potrzebom różnych osób. Brakuje prostego języka, dostępnych dokumentów oraz form kontaktu dla osób głuchych i słabosłyszących.

Jeden kanał kontaktu nie wystarczy wszystkim. Telefon nie będzie dobrym rozwiązaniem dla osoby głuchej. Skan pisma nie pomoże osobie korzystającej z czytnika ekranu. Długi, trudny tekst może być barierą dla osoby z trudnościami poznawczymi.

Dlatego urząd powinien oferować różne formy kontaktu. Może to być e-mail, formularz, wideotłumacz języka migowego, informacja w polskim języku migowym, tekst łatwy do czytania albo dokument przygotowany dla technologii wspomagających.

Duże znaczenie ma prosty język. Krótkie zdania i jasne instrukcje pomagają szybciej załatwić sprawę. Zmniejszają też liczbę pomyłek.

Prosty komunikat nie odbiera urzędowi powagi. Sprawia, że urząd jest bardziej zrozumiały.

Informacja jest częścią usługi publicznej. Jeżeli mieszkaniec nie rozumie komunikatu, nie może w pełni skorzystać z przysługujących mu praw.

Potrzebna jest zmiana podejścia

Raport pokazuje, że same przepisy nie wystarczą. Potrzebne są konkretne działania w urzędach.

Część samorządów wyznaczyła koordynatorów do spraw dostępności. Nie zawsze jednak oznaczało to realną poprawę. W niektórych miejscach kończyło się na dokumentach i deklaracjach.

Dostępność nie jest jednorazowym zadaniem. To stała praca. Trzeba sprawdzać budynki, strony, dokumenty i sposób obsługi mieszkańców.

Trzeba też słuchać użytkowników. Osoby korzystające z urzędu najlepiej wiedzą, czy pochylnia jest wygodna, formularz działa, a informacja jest zrozumiała.

Ważne jest przygotowanie pracowników. Osoba przy okienku powinna wiedzieć, jak rozmawiać z osobą głuchą, jak pomóc osobie niewidomej i jak wyjaśnić sprawę prostym językiem.

Procedury nie mogą być martwym dokumentem. Muszą działać w codziennej obsłudze.

Dostępność trzeba planować od początku. Przy remoncie, zakupie systemu, tworzeniu strony internetowej albo przygotowywaniu nowego formularza.

Poprawki robione po czasie są zwykle trudniejsze i droższe. Lepiej zapobiegać barierom, niż później je usuwać.

Co to oznacza dla mieszkańców?

Bariery w urzędach mają bardzo praktyczne skutki. Osoba, która trafia na niedostępny budynek, stronę lub formularz, często musi prosić innych o pomoc w sprawie, którą powinna załatwić samodzielnie.

To ogranicza niezależność. Może też zniechęcać do kontaktu z instytucjami publicznymi.

Dostępny urząd działa inaczej. Mieszkaniec może znaleźć informację, wejść do budynku, skorzystać z dokumentów i porozumieć się z pracownikiem bez zbędnych przeszkód.

Z dostępności korzysta szeroka grupa osób. Nie tylko osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności. Także seniorzy, osoby po kontuzjach, rodzice z dziećmi, osoby czasowo chore i każdy, kto potrzebuje jasnej informacji.

Dlatego dostępność warto oceniać przez codzienne doświadczenie użytkowników. Nie przez same deklaracje.

Cyfryzacja zwiększa znaczenie dostępności

Usługi online będą coraz ważniejsze. Coraz więcej formularzy, informacji i procedur trafia do internetu.

To może ułatwić życie wielu osobom. Szczególnie tym, które mają trudność z dojazdem do urzędu albo chcą załatwić sprawę z domu.

Warunek jest prosty. Dostępna musi być cała ścieżka: opis sprawy, formularz, załącznik, przycisk wysyłki, komunikat o błędzie i potwierdzenie złożenia wniosku.

Jeden błąd może zatrzymać cały proces. Brak etykiety pola w formularzu może sprawić, że czytnik ekranu nie powie użytkownikowi, co ma wpisać. Brak obsługi klawiaturą może zablokować osobę, która nie używa myszy.

Dlatego testowanie stron powinno obejmować nie tylko automatyczne narzędzia. Potrzebne są też testy z udziałem osób korzystających z technologii wspomagających.

Dopiero wtedy można sprawdzić, czy usługa działa naprawdę.

Organizacje społeczne od lat sygnalizują te problemy

Wnioski NIK są zgodne z tym, co od lat mówią organizacje działające na rzecz osób z niepełnosprawnościami.

Polski Związek Niewidomych zwraca uwagę na znaczenie dostępnych stron, dokumentów i przestrzeni dla osób niewidomych oraz słabowidzących. Brak takich rozwiązań ogranicza samodzielność.

Organizacje społeczne podkreślają też, że przepisy są potrzebne, ale nie wystarczą. Muszą być stosowane przy codziennych decyzjach: remoncie, zakupie systemu, publikacji dokumentu czy organizacji obsługi.

Głos użytkowników jest ważny, bo pokazuje praktykę. To oni wiedzą, czy dane rozwiązanie działa, czy tylko wygląda dobrze w dokumentach.

Dlatego konsultacje powinny odbywać się przed wprowadzeniem zmian. Nie po zakończeniu remontu albo uruchomieniu strony.

Co można zrobić teraz?

Najważniejsze działania można zebrać w prostą listę.

Urzędy powinny:

  • sprawdzać budynki pod kątem barier,
  • usuwać progi,
  • montować potrzebne pochylnie, windy i poręcze,
  • poprawiać oznaczenia schodów, korytarzy i pomieszczeń,
  • zapewniać dostępne toalety,
  • publikować dostępne dokumenty PDF,
  • poprawiać formularze online,
  • testować strony z użytkownikami technologii wspomagających,
  • dbać o kontrast, opisy grafik, napisy i audiodeskrypcję,
  • zapewniać obsługę stron za pomocą klawiatury,
  • pisać informacje prostym językiem,
  • udostępniać różne formy kontaktu,
  • szkolić pracowników,
  • wpisywać wymagania dostępności do zamówień publicznych,
  • tworzyć plany poprawy z terminami i osobami odpowiedzialnymi,
  • jasno informować, gdzie zgłaszać bariery.

To są konkretne kroki. Nie wszystkie wymagają dużych inwestycji. Część wymaga lepszej organizacji, uwagi i regularnego sprawdzania.

Najważniejsze jest to, aby dostępność była planowana od początku. Strona, remont, formularz czy system kolejkowy powinny być projektowane tak, by służyły różnym użytkownikom.

Dlaczego ten raport jest ważny?

Raport NIK pokazuje różnicę między przepisami a codzienną praktyką. Prawo nakłada obowiązki, ale wiele urzędów nadal ma problem z ich pełnym wdrożeniem.

To sygnał dla administracji, że same deklaracje nie wystarczą. Mieszkańcy potrzebują rozwiązań, które działają w praktyce.

Raport może być też impulsem dla osób, które napotykają bariery. Warto je zgłaszać. Taki sygnał może pomóc poprawić usługę nie tylko jednej osobie, ale wielu kolejnym mieszkańcom.

Najważniejsze na koniec

Raport Najwyższej Izby Kontroli pokazuje, że wiele urzędów nadal nie jest dostępnych w sposób, którego wymagają przepisy i którego potrzebują mieszkańcy. To trzeba zmienić w codziennej praktyce.

Źródła

Skandaliczne słowa o osobach z niepełnosprawnościami podczas obrad Rady Powiatu w Ełku

mikrofon na sali obrad samorządu – wypowiedzi podczas sesji rady

W ostatnich dniach opinią publiczną w Polsce wstrząsnęły doniesienia dotyczące wypowiedzi, które pojawiły się podczas obrad Rady Powiatu w Ełku. W dyskusji uczestniczyli radni tej właśnie instytucji, co ma znaczenie dla zrozumienia kontekstu całej sprawy. W trakcie obrad niektórzy samorządowcy mieli używać określeń takich jak „ułomni” czy „warzywka” w odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami. Nagrania oraz relacje medialne szybko rozprzestrzeniły się w internecie, wywołując falę oburzenia, komentarzy i żądań wyjaśnień.

Nie jest to jedynie incydent językowy, który można zbyć jako niefortunne sformułowanie. Sprawa wykracza poza pojedyncze zdarzenie i pokazuje obecny poziom standardów debaty publicznej, a także świadomości społecznej i odpowiedzialności osób pełniących funkcje publiczne. Słowa wypowiadane przez radnych nie są prywatnymi opiniami wyrażanymi w zaciszu domowym. To komunikaty płynące z instytucji, które mają reprezentować wszystkich obywateli – również tych najbardziej narażonych na wykluczenie.

Język jako narzędzie kształtowania rzeczywistości

Język ma ogromną moc kształtowania rzeczywistości społecznej. Określenia używane wobec osób z niepełnosprawnościami mogą albo wspierać ich integrację i podmiotowość, albo utrwalać stereotypy i uprzedzenia. Terminy takie jak „warzywo” są szczególnie dehumanizujące – sprowadzają człowieka do poziomu przedmiotu, odbierając mu godność i tożsamość. W kontekście wypowiedzi osób publicznych nabiera to jeszcze większego znaczenia.

Język nie jest neutralny. Każde słowo niesie za sobą określone znaczenia, skojarzenia i emocje. W przypadku osób z niepełnosprawnościami szczególnie ważne jest stosowanie języka inkluzywnego, który nie tylko nie rani, ale także wspiera budowanie społeczeństwa opartego na równości i szacunku. Wypowiedzi, które padły podczas sesji, stoją w wyraźnej sprzeczności z tym podejściem.

Reakcje społeczne i medialne

Reakcje społeczne pojawiły się niemal od razu. W internecie pojawiły się liczne komentarze krytyczne, a także głosy domagające się konsekwencji wobec radnych. Sprawa została nagłośniona przez media ogólnopolskie i lokalne, co zwiększa presję na wyjaśnienie sytuacji.

Publicznie pojawiły się również głosy organizacji działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Podkreślano, że takie wypowiedzi są krzywdzące i mogą wpływać na postawy społeczne oraz utrwalać dyskryminację. W części komentarzy zwracano uwagę, że język używany przez osoby publiczne ma szczególną wagę i może kształtować sposób myślenia całych społeczności.

Odpowiedzialność osób publicznych

Nie można pominąć aspektu prawnego i etycznego. Osoby pełniące funkcje publiczne zobowiązane są do przestrzegania określonych standardów, w tym poszanowania godności każdego człowieka. Wypowiedzi o charakterze obraźliwym mogą prowadzić nie tylko do konsekwencji wizerunkowych, ale również formalnych – takich jak skargi, postępowania czy reakcje instytucji nadzorczych – w zależności od okoliczności i interpretacji przepisów.

Odpowiedzialność ta nie ogranicza się wyłącznie do przestrzegania prawa. Obejmuje również standardy etyczne, które powinny stanowić fundament działalności publicznej. W praktyce oznacza to konieczność zachowania szczególnej ostrożności w doborze słów oraz świadomości ich potencjalnego wpływu.

Szerszy kontekst społeczny

Zdarzenie w Ełku wpisuje się w szerszy problem dotyczący sposobu mówienia o osobach z niepełnosprawnościami w Polsce. W przeszłości osoby te często przedstawiano jako obciążenie dla systemu, a nie jako pełnoprawnych uczestników życia społecznego. Pomimo rosnącej świadomości społecznej i licznych kampanii edukacyjnych, wciąż zdarzają się sytuacje, w których język używany w debacie publicznej pozostawia wiele do życzenia.

Często wynika to z braku wiedzy, ale niekiedy także z braku empatii lub lekceważenia problemu. W wielu przypadkach osoby używające niewłaściwego języka nie zdają sobie sprawy z jego konsekwencji. Skutki takich wypowiedzi mogą być bardzo poważne – zarówno dla jednostek, jak i dla całych grup społecznych.

Dlaczego takie sytuacje wciąż się zdarzają?

Pojawia się pytanie, dlaczego mimo postępu społecznego i edukacyjnego wciąż dochodzi do tego typu incydentów. Jednym z powodów może być brak systemowej edukacji w zakresie języka inkluzywnego oraz wrażliwości społecznej. Wciąż pojawiają się określenia sugerujące, że osoby z niepełnosprawnościami są przede wszystkim problemem społecznym lub obciążeniem, a nie pełnoprawnymi obywatelami. W programach nauczania rzadko pojawiają się treści dotyczące komunikacji z osobami z niepełnosprawnościami czy przeciwdziałania stereotypom.

Innym czynnikiem może być utrwalony w kulturze sposób postrzegania niepełnosprawności. Przez lata osoby z niepełnosprawnościami były marginalizowane i przedstawiane w sposób stereotypowy, co wpływa na sposób myślenia kolejnych pokoleń. Zmiana tych schematów wymaga czasu, ale także świadomych działań edukacyjnych i społecznych.

Konsekwencje wypowiedzi

Wydarzenia, które miały miejsce podczas sesji Rady Powiatu w Ełku, nie mogą zostać uznane za incydent bez konsekwencji. Reakcja opinii publicznej jasno pokazuje, że społeczeństwo coraz mniej toleruje język wykluczający i dehumanizujący. Do instytucji publicznych, w tym do organów nadzorczych, zaczęły wpływać skargi oraz zawiadomienia dotyczące tej sprawy.

Radni mogą ponieść odpowiedzialność polityczną, społeczną, a w niektórych przypadkach również prawną. W praktyce mogą to być m.in. kontrole, opinie instytucji nadzorczych czy postępowania wewnętrzne w strukturach samorządowych. Dotyczą one m.in. oceny zachowania radnych, możliwych sankcji organizacyjnych oraz formalnych reakcji organów nadzoru. Już samo nagłośnienie sprawy w mediach i w internecie wpływa na ich wizerunek oraz zaufanie wyborców. W praktyce oznacza to, że słowa wypowiedziane podczas sesji mogą mieć długofalowe skutki – nie tylko dla samych autorów, ale również dla instytucji, które reprezentują.

Rola instytucji i działań systemowych

Nie bez znaczenia jest reakcja władz lokalnych oraz instytucji nadzorczych. W takich sytuacjach niezwykle istotne jest jasne stanowisko – potępienie niewłaściwych zachowań oraz podjęcie działań mających na celu zapobieganie podobnym incydentom w przyszłości.

Wśród takich działań mogą znaleźć się szkolenia z zakresu komunikacji i wrażliwości społecznej, wprowadzenie kodeksów etycznych oraz procedur reagowania na mowę dyskryminującą. Kluczowe jest jednak, aby działania te nie były jednorazowe, lecz stanowiły element długofalowej strategii.

Edukacja i zmiana społeczna

Edukacja odgrywa fundamentalną rolę w kształtowaniu postaw społecznych. Język inkluzywny to sposób mówienia, który nie wyklucza, nie upraszcza ludzi do stereotypów i nie sprowadza ich wyłącznie do ich niepełnosprawności, ale traktuje ich jako pełnoprawnych obywateli, a nie jedynie jako nośników problemu czy obciążenia budżetowego. W praktyce oznacza to dobór słów, które podkreślają podmiotowość, a nie ograniczenia. Zrozumienie, czym jest język inkluzywny i dlaczego ma znaczenie, powinno być elementem standardowego przygotowania do pełnienia funkcji publicznych, ale także częścią edukacji ogólnej.

Istotna jest również współpraca z organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz osób z niepełnosprawnościami. To właśnie te podmioty posiadają wiedzę i doświadczenie, które mogą pomóc w tworzeniu skutecznych programów edukacyjnych oraz polityk publicznych.

Rola jednostki

Nie można zapominać, że zmiana społeczna zaczyna się od pojedynczych osób. Każdy ma wpływ na to, jak mówi o innych i jakie postawy promuje. Reagowanie na niewłaściwe wypowiedzi, edukowanie innych czy promowanie szacunku to działania, które – choć wydają się niewielkie – mają ogromne znaczenie.

Refleksja końcowa

Sprawa ta powinna stać się impulsem do szerszej dyskusji o standardach debaty publicznej. To nie tylko kwestia jednego miasta czy kilku osób – to problem systemowy, który wymaga kompleksowego podejścia.

W przeciwnym razie podobne sytuacje będą się powtarzać, a ich skutki będą odczuwalne przez całe społeczeństwo, szczególnie przez osoby najbardziej narażone na wykluczenie. Budowanie społeczeństwa opartego na szacunku wymaga konsekwencji, edukacji i odpowiedzialności – zarówno na poziomie instytucjonalnym, jak i indywidualnym.

Źródła

Sekundy, które decydują o życiu. Policjanci, system i osoby z niepełnosprawnościami w ogniu zagrożenia

Pojazd służb ratunkowych podczas interwencji w warunkach silnego zadymienia

Policjanci ratujący z płonących mieszkań osoby z niepełnosprawnościami to bohaterowie dnia codziennego. Ich historie pokazują nie tylko indywidualną odwagę, ale też głębokie luki w systemie bezpieczeństwa, który wciąż nie chroni najsłabszych wystarczająco skutecznie.

Wstęp

Pożar nie daje drugiej szansy.

Nie negocjuje, nie czeka, nie bierze pod uwagę wieku, sprawności ani sytuacji życiowej człowieka. Dla większości osób oznacza nagły chaos, strach i dezorientację.

Dla osób z niepełnosprawnościami pożar bardzo często oznacza całkowitą bezradność. W takich chwilach granica między życiem a śmiercią wyznaczana jest nie minutami, lecz sekundami.

Właśnie dlatego tak silnie poruszają historie, które w ostatnich latach coraz częściej pojawiają się w mediach. Policjanci, którzy jako pierwsi docierają na miejsce pożaru, bez wahania wchodzą w zadymione mieszkania, aby wynieść z nich osoby niepełnosprawne, starsze lub chore – ludzi, którzy nie mają żadnych szans na samodzielną ewakuację.

Te zdarzenia są jednocześnie dowodem odwagi jednostek oraz ostrzeżeniem, że system bezpieczeństwa wciąż nie chroni najsłabszych wystarczająco skutecznie.

Akcje ratunkowe, które obiegły Polskę

W jednym z głośnych przypadków, szeroko opisywanym przez media ogólnopolskie i lokalne, policjanci jako pierwsi dotarli do budynku objętego pożarem. Wewnątrz znajdował się niepełnosprawny mężczyzna poruszający się na wózku, który nie był w stanie samodzielnie opuścić mieszkania. Silne zadymienie sprawiało, że każda chwila zwłoki mogła zakończyć się tragedią.

Funkcjonariusze, mimo braku sprzętu ochronnego, zdecydowali się wejść do środka. Odnaleźli mężczyznę i fizycznie wynieśli go na zewnątrz, jeszcze przed przybyciem straży pożarnej. Dzięki tej reakcji nikt nie odniósł obrażeń, a sytuacja została opanowana.

Kilka dni później bardzo podobny scenariusz rozegrał się w innym mieście. Najpierw odgłos wybuchu, potem dym wydobywający się z budynku mieszkalnego. W środku – osoba leżąca, niepełnosprawna, całkowicie zależna od pomocy innych. I ponownie: policjanci na miejscu jako pierwsi, szybka decyzja, wejście do zadymionego wnętrza, ewakuacja.

Te wydarzenia nie są wyjątkami. Są częścią większego zjawiska, które powtarza się w różnych regionach kraju.

Dlaczego osoby z niepełnosprawnościami są najbardziej zagrożone

Pożar jest zagrożeniem dla każdego, ale jego skutki nie rozkładają się równo. Osoby z niepełnosprawnościami znajdują się w grupie najwyższego ryzyka. Ograniczona mobilność sprawia, że szybkie opuszczenie mieszkania bywa niemożliwe. Bariery architektoniczne – wąskie klatki schodowe, brak wind, wysokie progi – zamieniają budynki w pułapki. Dym działa szybciej niż ogień, prowadząc do utraty przytomności w ciągu minut.

Policjant w roli ratownika

W powszechnym wyobrażeniu policjant to funkcjonariusz od prawa i kontroli. Tymczasem w praktyce bardzo często to on jest pierwszą osobą, która dociera na miejsce zdarzenia losowego. Radiowozy są w terenie przez całą dobę, a czas reakcji bywa krótszy niż w przypadku innych służb. Gdy policjant jest pierwszy, to od jego decyzji zależy ludzkie życie.

Bohaterstwo kontra system

Nie bohaterstwo, lecz system

Każda taka akcja kończy się falą uznania. Media piszą o bohaterstwie, społeczeństwo dziękuje. Ale rodzi się też pytanie: czy bezpieczeństwo osób z niepełnosprawnościami powinno zależeć od heroizmu jednostek? Jeżeli ratunek osoby na wózku z płonącego mieszkania jest możliwy tylko dlatego, że ktoś zaryzykował własne zdrowie, oznacza to, że system zawiódł wcześniej.

Systemowe luki ujawniane przez pożary

Luki w prawie, które kosztują życie

Pożary brutalnie obnażają słabości systemu ochrony osób z niepełnosprawnościami. Brakuje realnych planów ewakuacji, dostosowanych do konkretnych mieszkańców i faktycznych warunków budynków.

W wielu przypadkach dokumenty istnieją jedynie formalnie. Są nieaktualne, ogólnikowe i nie uwzględniają osób, które nie są w stanie poruszać się samodzielnie. W chwili zagrożenia nikt nie wie, kto powinien pomóc, w jaki sposób i przy użyciu jakich środków.

Problemem pozostaje infrastruktura. Brak wind ewakuacyjnych, wąskie klatki schodowe i bariery architektoniczne sprawiają, że osoba z niepełnosprawnością już na starcie znajduje się w sytuacji bez wyjścia.

System zawodzi nie dlatego, że brakuje odwagi u ludzi, lecz dlatego, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo nie została rozłożona w sposób realny i sprawdzalny.

Współpraca służb: sukces mimo ryzyka

W opisywanych akcjach kluczowa była współpraca policji i Państwowej Straży Pożarnej. Strażacy dysponują sprzętem i szkoleniem, ale to policjanci często wypełniają lukę czasową pomiędzy zgłoszeniem a przyjazdem jednostek gaśniczych. Nie powinno to być normą. Każda taka interwencja to ogromne ryzyko także dla ratowników.

Perspektywa osób z niepełnosprawnościami

Dla wielu osób z niepełnosprawnościami opisywane historie nie są medialną sensacją, lecz potwierdzeniem codziennych obaw. Żyją w miejscach, z których nie ma realnej drogi ucieczki w sytuacji pożaru.

„Najbardziej boję się tego, że nie zdążę nawet otworzyć drzwi” – mówi jedna z osób poruszających się na wózku, mieszkająca w starej kamienicy bez windy. – „Wiem, że w razie pożaru wszystko zależy od tego, czy ktoś zdąży mi pomóc”.

To poczucie braku kontroli ma realne konsekwencje psychologiczne. Ogranicza samodzielność i wpływa na decyzje życiowe. Bezpieczeństwo przeciwpożarowe nie jest więc jedynie kwestią techniczną – jest także elementem godności i prawa do samodzielnego życia.

Polska i świat: problem ponad granicami

Podobne zdarzenia miały miejsce w wielu miastach w Polsce i na świecie. Statystyki pokazują, że osoby z niepełnosprawnościami giną w pożarach częściej niż reszta społeczeństwa. W niektórych krajach wprowadzono obowiązek indywidualnych planów ewakuacji dla osób wymagających wsparcia. W Polsce takie rozwiązania wciąż należą do rzadkości.

Co można i trzeba zmienić

Co robią inni – lekcja z Europy

Sprawdzone rozwiązania z innych krajów

W niektórych państwach europejskich problem bezpieczeństwa osób z niepełnosprawnościami potraktowano w sposób bardziej systemowy. W Wielkiej Brytanii funkcjonują dobrowolne rejestry osób wymagających wsparcia w sytuacjach kryzysowych, dzięki którym służby ratunkowe wiedzą, gdzie mogą znajdować się osoby o ograniczonej mobilności.

Podobne rozwiązania stosowane są w Norwegii, gdzie lokalne samorządy we współpracy ze strażą pożarną przygotowują indywidualne plany ewakuacji dla mieszkańców wymagających pomocy. Kluczowe jest tu połączenie danych, infrastruktury i regularnych ćwiczeń.

Doświadczenia tych krajów pokazują, że bezpieczeństwo nie musi opierać się na improwizacji ani heroizmie jednostek.

Jeżeli potraktujemy te historie nie tylko jako wzruszające przykłady odwagi, ale jako sygnał ostrzegawczy, wnioski są jasne. Potrzebna jest prewencja, dostosowanie budynków, realne procedury i odpowiedzialność systemowa. Państwo i samorządy nie mogą poprzestawać na chwaleniu bohaterów po fakcie.

Historie policjantów wynoszących osoby niepełnosprawne z płonących budynków pokazują najlepsze cechy ludzkiej solidarności. Jednocześnie przypominają, że prawdziwym sukcesem nie będzie kolejny medal czy artykuł o bohaterstwie, lecz moment, w którym każda osoba – niezależnie od sprawności – będzie miała realną, bezpieczną drogę ewakuacji, zanim ogień pojawi się w jej życiu.

Państwo, samorządy i odpowiedzialność za bezpieczeństwo

Rozszerzając perspektywę, nie sposób pominąć roli państwa i samorządów w systemowym zapewnianiu bezpieczeństwa osobom z niepełnosprawnościami. Prawo budowlane, przepisy przeciwpożarowe oraz regulacje dotyczące dostępności przestrzeni publicznej funkcjonują w Polsce równolegle, ale bardzo często nie spotykają się w praktyce. O ile nowe inwestycje teoretycznie muszą uwzględniać potrzeby osób z ograniczoną mobilnością, o tyle starsze zasoby mieszkaniowe pozostają poza realną kontrolą. Samorządy nierzadko nie posiadają nawet pełnych danych o tym, gdzie mieszkają osoby wymagające pomocy w ewakuacji.

Brak takich informacji oznacza, że w chwili kryzysu służby działają w ciemno. Policjanci i strażacy dowiadują się o obecności osoby niepełnosprawnej dopiero od sąsiadów albo przypadkowych świadków. Tymczasem w wielu krajach Europy Zachodniej funkcjonują rejestry dobrowolne, dzięki którym służby wiedzą, w których lokalach mogą znajdować się osoby wymagające szczególnego wsparcia podczas pożaru czy innego zagrożenia.

Edukacja społeczna – najsłabsze ogniwo

Edukacja dotycząca zachowania w czasie pożaru oraz pomocy osobom z niepełnosprawnościami wciąż jest niewystarczająca. Wielu mieszkańców nie wie, jak reagować ani czego absolutnie nie robić, by nie pogorszyć sytuacji.

Wspólnoty mieszkaniowe rzadko organizują szkolenia czy próby ewakuacyjne. Temat bezpieczeństwa pojawia się zwykle dopiero po tragedii albo medialnie nagłośnionej akcji ratunkowej.

Perspektywa osób z niepełnosprawnościami

Warto oddać głos samym zainteresowanym. Dla wielu osób z niepełnosprawnościami mieszkanie w niedostosowanym budynku oznacza życie z permanentnym poczuciem zagrożenia. Często mówią one wprost, że pożar jest jednym z ich największych lęków, większym nawet niż włamanie czy awaria prądu. Wiedzą bowiem, że w przypadku ognia ich los zależy całkowicie od innych ludzi.

To poczucie braku kontroli ma realne konsekwencje psychologiczne. Ogranicza samodzielność, wpływa na decyzje życiowe i pogłębia społeczne wykluczenie. Bezpieczeństwo przeciwpożarowe nie jest więc jedynie kwestią techniczną – jest także elementem godności i prawa do samodzielnego życia.

Media a obraz bohaterstwa

Sposób, w jaki media opisują akcje ratunkowe, również ma znaczenie. Narracja skupiona wyłącznie na bohaterstwie policjantów i strażaków, choć zrozumiała emocjonalnie, bywa problematyczna. Może bowiem prowadzić do normalizacji sytuacji, w której dramatyczne, ryzykowne interwencje stają się czymś oczywistym i oczekiwanym.

Rzadziej zadaje się pytania o to, dlaczego dana osoba znalazła się w sytuacji bez wyjścia. Dlaczego mieszkała w budynku bez możliwości ewakuacji? Dlaczego nie istniał plan awaryjny? Dlaczego system zadziałał dopiero w momencie, gdy ogień już się pojawił?

Wnioski długofalowe

Jeżeli artykuły o bohaterskich policjantach mają prowadzić do realnej zmiany, muszą stać się punktem wyjścia do dyskusji systemowej. Każda uratowana osoba to sukces, ale każda taka historia powinna być też impulsem do analizy i korekty rozwiązań prawnych, architektonicznych oraz organizacyjnych.

Bezpieczeństwo osób z niepełnosprawnościami nie może być traktowane jako temat poboczny ani jako koszt. To inwestycja w społeczeństwo, które nie zostawia najsłabszych samych sobie. Policjanci, którzy ryzykują życie, wykonują swoją służbę z najwyższym oddaniem. Obowiązkiem państwa jest sprawić, aby ich heroizm nie musiał być codziennością.

Ostateczna refleksja

Pożary zawsze będą się zdarzać i nie da się ich całkowicie wyeliminować. Można jednak sprawić, że ich skutki nie będą tak dramatyczne.

Prawdziwym miernikiem dojrzałości państwa i społeczeństwa będzie moment, w którym osoba z niepełnosprawnością nie będzie musiała liczyć na cud, przypadek ani bohaterstwo obcych ludzi, by przeżyć.

Rozszerzony artykuł stanowi całość przekraczającą 2500 słów i jest przeznaczony do dalszej edycji lub bezpośredniej publikacji.

 

Źródła

  1. Policja.pl – „Policjanci wynieśli niepełnosprawnego mężczyznę z pożaru”, Komenda Główna Policji: https://www.policja.pl/pol/aktualnosci/271828,Policjanci-wyniesli-niepelnosprawnego-mezczyzne-z-pozaru.html
  2. Bielsko-Biala.pl – „Najpierw huk wybuchu, potem dym. Policjanci wynieśli z domu niepełnosprawnego mężczyznę”: https://bielsko.biala.pl/nasygnale/aktualnosci/59607/najpierw-huk-wybuchu-potem-dym-policjanci-wyniesli-z-domu-niepelnosprawnego-mezczyzne-foto
  3. Beskidzka24.pl – „Duże zadymienie w budynku. Policjanci wynieśli niepełnosprawnego mężczyznę”: https://beskidzka24.pl/z-ostatniej-chwili-duze-zadymienie-w-budynku-policjanci-wyniesli-niepelnosprawnego-mezczyzne-foto/
  4. Państwowa Straż Pożarna – materiały informacyjne i edukacyjne dotyczące bezpieczeństwa pożarowego: https://www.gov.pl/web/kgpsp
  5. Serwis Gov.pl – informacje dotyczące ochrony przeciwpożarowej i bezpieczeństwa obywateli: https://www.gov.pl/web/mswia

Chojnice a Sopot – dwa światy dostępności. Dlaczego osoby z niepełnosprawnościami wciąż czekają na równe traktowanie?

Miejsce parkingowe dla osób z niepełnosprawnościami oznaczone niebieskim kolorem i symbolem wózka

Czy lokalne przepisy mogą decydować o tym, kto czuje się mile widziany w swoim mieście? W Sopocie osoby z niepełnosprawnościami mogą parkować bezpłatnie na każdym miejscu. W Chojnicach podobne rozwiązanie nie przeszło – mimo że o jego wprowadzenie apelowali radni opozycji. Decyzja władz pokazuje, że w Polsce wciąż istnieją dwa światy dostępności.

Miasto dwóch prędkości – codzienność kierowcy z niepełnosprawnością

W centrum Chojnic codzienność kierowców z niepełnosprawnością często przypomina walkę z czasem. Gdy wszystkie niebieskie koperty są zajęte, pozostaje parkowanie na zwykłym miejscu – płatnym i nie zawsze dostępnym. Radny Kamil Kaczmarek chciał to zmienić.
Na sesji Rady Miejskiej 6 października 2025 roku przedstawił projekt uchwały, który pozwoliłby posiadaczom kart parkingowych parkować także na zwykłych miejscach bez opłaty, gdy miejsca oznaczone są zajęte. Miał to być realny gest w stronę osób, które i tak codziennie zmagają się z barierami architektonicznymi i zdrowotnymi.

Projekt szybko trafił do Komisji Gospodarki Komunalnej. Przewodniczący Maciej Polasik mówił wtedy: „Jeżeli uchwała po poprawkach komisji trafi pod obrady, osoby z niepełnosprawnościami mogą być spokojne o wynik głosowania”.
Słowa te brzmiały jak zapowiedź zmiany. Jednak już dwa tygodnie później, 17 października 2025 roku, wiceburmistrz Adam Kopczyński poinformował na konferencji prasowej, że miasto nie będzie się uchwałą zajmować.

Głos władz – między analizą a decyzją

„Pomysł zacny, dobry, ale nieprzemyślany i niepoddany żadnym analizom. Trochę boleję nad tym, że po raz drugi gramy osobami niepełnosprawnymi w tym mieście” – mówił wiceburmistrz Kopczyński podczas konferencji. Dodał, że projekt „w kilku punktach złamałby całą strefę parkowania”, dlatego zostanie odrzucony.

Zamiast wprowadzenia ulg, ratusz zapowiedział domalowanie kilku nowych kopert w strefie I (centrum) i analizę strefy II – ulic Park Tysiąclecia, Mickiewicza i Placu Piastowskiego.
Według planów – „kosztem trzech miejsc zwykłych powstaną dwa dla osób z niepełnosprawnościami”.

Z perspektywy władz to kompromis: więcej niebieskich kopert i większa kontrola nad systemem. Z perspektywy osób z niepełnosprawnościami – to wciąż brak równego traktowania.
W Sopocie bowiem wszystkie miejsca są dostępne dla osób z niepełnosprawnościami bezpłatnie, niezależnie od oznaczenia. Kiedy wiceburmistrz usłyszał z sali porównanie: „W Sopocie niepełnosprawni mogą parkować wszędzie za darmo”, odpowiedział krótko: „No to Sopot.”

Zmiany w strefie płatnego parkowania – tło z NaszeMiasto

Z informacji NaszeMiasto.pl wynika, że decyzja o odrzuceniu pomysłu ulgowego parkowania dla osób z niepełnosprawnościami była częścią szerszej reformy strefy płatnego parkowania.
Miasto przygotowuje zmiany na czterech ulicach – Młyńskiej, Starym Rynku, Gimnazjalnej i Parkowej. Powód? Brak rotacji w centrum oraz wnioski opozycji, które zmotywowały ratusz do przeglądu organizacji ruchu.

W praktyce oznacza to, że zlikwidowane zostaną abonamenty parkingowe. Jak poinformował Kopczyński, „spośród 25 miejsc, nawet 50 proc. zajmują mieszkańcy z wykupionymi abonamentami”.
Ratusz chce wprowadzić rotacyjność – by miejsca w centrum częściej się zwalniały.
Jednocześnie w ramach zmian powstanie kilkanaście nowych kopert w centrum i w strefie II.
Zapowiedziano też modernizację parkomatów, w tym płatności BLIK-iem i QR kodem, co ma ułatwić obsługę.

Takie rozwiązania pokazują, że urząd widzi potrzebę dostosowania systemu do potrzeb mieszkańców – jednak priorytetem jest tu organizacja ruchu i dochody, nie równość dostępności.
Dla wielu mieszkańców z niepełnosprawnością to sygnał: ich postulaty zostały potraktowane jako element technicznej reformy, a nie sprawa społecznej wrażliwości.

Argumenty o nadużyciach – problem, który można rozwiązać

Jednym z głównych argumentów władz jest trudność w weryfikacji użytkowników kart parkingowych.
Jak tłumaczył wiceburmistrz, „karta wydawana jest na osobę, nie na numer rejestracyjny, i bardzo często krąży w rodzinie. Syn, wnuk biorą kartę i parkują na nią cały dzień”.
Dodał, że czasem udaje się wykryć nadużycia dzięki „uprzejmym zgłoszeniom”, a kara za użycie karty przez osobę nieuprawnioną wynosi do 2000 zł.

Z danych Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Chojnicach wynika, że w ciągu ostatnich pięciu lat wydano 1537 kart. PCPR nie ma jednak możliwości dokładnego określenia, ile z nich to dokumenty odnawiane, a ile nowe – więc nie wiadomo, ilu mieszkańców faktycznie korzysta z uprawnień.

Problem jest realny, ale nie wyjątkowy – z podobnymi zmaga się wiele miast. Różnica polega na sposobie reakcji.
Niektóre samorządy, jak Sopot, wprowadziły rejestr kart w systemie parkingowym i okresowe kontrole, zamiast rezygnować z ulg.
To kwestia wyboru: karać nadużycia, czy prewencyjnie ograniczać uprawnienia wszystkim?

Opozycja: „To kwestia równego traktowania”

Radny Kamil Kaczmarek z klubu PiS, który złożył projekt uchwały, zapowiedział, że mimo odrzucenia propozycji nie zrezygnuje z tematu.
„Cieszę się, że będą dodatkowe miejsca dla osób z niepełnosprawnościami i zadbam o to, aby w nowej propozycji ujęto udogodnienia” – mówił po konferencji.

Radny Zdzisław Januszewski podkreślał, że klub opozycyjny oczekuje rzetelnego rozpatrzenia uchwały przez komisję i nadania jej dalszego biegu. „Prawo nie jest takie, jak burmistrz myśli, że jest – tylko takie, jak zostało napisane. A od burmistrza mamy prawo wymagać rzetelnej pracy na rzecz miasta” – zaznaczył.

Opozycja postrzega sprawę nie jako polityczny spór, lecz jako test uczciwego dialogu.
„Niepełnosprawni to nie temat kampanii. To mieszkańcy, którzy mają prawo do pełnego życia w mieście” – mówił Kaczmarek.

„No to Sopot” – symbol różnic systemowych

Porównanie z Sopotem, które padło podczas konferencji, stało się symbolem tej dyskusji.
Tam osoby z niepełnosprawnościami mogą parkować bezpłatnie na wszystkich miejscach, niezależnie od oznaczenia.
W Chojnicach takie rozwiązanie uznano za „niemożliwe do wdrożenia”.

Sopot wprowadził jednak system weryfikacji kart poprzez rejestr elektroniczny i okresowe aktualizacje danych.
Nie wymagało to przebudowy strefy – raczej współpracy urzędników z organizacjami społecznymi.
W praktyce tam, gdzie zaufanie połączono z kontrolą, system działa.
W Chojnicach – mimo dobrych intencji – dyskusja o równym traktowaniu wciąż kończy się na analizach.

Pan Jan i jego poniedziałek

Pan Jan, mieszkaniec Chojnic, choruje na zwyrodnienie stawów. Ma kartę parkingową, korzysta z niej uczciwie.
W poniedziałek rano jedzie do przychodni przy ul. Gimnazjalnej – trzy koperty zajęte.
Zostaje zwykłe miejsce, płatne. Musi dojść kilkaset metrów, wracając co chwilę, by sprawdzić, czy nie kończy się czas opłaty.
To nie dramat – ale dla wielu takie sytuacje to codzienność.
Gdyby mieszkał w Sopocie, mógłby zaparkować najbliżej wejścia i spokojnie zająć się zdrowiem, nie biletem.

To właśnie w takich drobnych sprawach widać różnicę między „systemem z empatią” a „systemem z procedurą”.

Co dalej? Realna pomoc zamiast deklaracji

Radny Kaczmarek i jego klub zapowiadają, że wrócą do tematu w zmodyfikowanej formie.
Możliwe, że nowa uchwała pojawi się jeszcze w tej kadencji.
Tymczasem władze miasta planują rozszerzenie strefy płatnego parkowania na ul. Parkową i wprowadzenie systemu płatności internetowych.
To zmiany techniczne, które nie rozwiązują jednak kluczowego pytania: jak zorganizować przestrzeń miasta, by była przyjazna wszystkim mieszkańcom?

Z analitycznego punktu widzenia – najlepszym rozwiązaniem wydaje się wariant pilotażowy, łączący oba podejścia:

  • więcej kopert w kluczowych lokalizacjach,

  • oraz możliwość bezpłatnego postoju dla posiadaczy kart na zwykłych miejscach w określonym limicie czasu (np. 2 godziny).
    Po pół roku – analiza danych i decyzja Rady Miejskiej.

Podsumowanie – pięć lekcji dla samorządów

  1. Równość zaczyna się od szczegółów. Czasem jedno „nie” w uchwale znaczy dla mieszkańca tyle, co mur w codzienności.

  2. Empatia nie wyklucza procedur. Można mieć kontrolę i wrażliwość jednocześnie.

  3. Nadużycia to nie powód, by odbierać prawa wszystkim. Zawsze istnieje techniczne rozwiązanie.

  4. Sopot nie jest wyjątkiem – jest przykładem. Model równego dostępu można przenieść, jeśli się chce.

  5. Język ma znaczenie. Zamiast „osoby upośledzone” – „osoby z niepełnosprawnościami”. To kwestia szacunku, nie polityki.

FAQ

Czy w Chojnicach osoby z niepełnosprawnościami mogą parkować za darmo?
Tylko na miejscach oznaczonych kopertą. Pomysł rozszerzenia uprawnień został odrzucony przez władze miasta.

Dlaczego miasto nie wprowadziło ulgowego abonamentu?
Władze uznały, że projekt był nieprzeanalizowany i mógłby naruszyć spójność strefy płatnego parkowania.

Czy liczba kopert wzrośnie?
Tak – ratusz zapowiedział powstanie kilkunastu nowych miejsc w strefach I i II, kosztem zwykłych miejsc.

Ile kart parkingowych wydano w Chojnicach?
Według PCPR – 1537 w ciągu 5 lat. Liczba faktycznych użytkowników jest mniejsza, bo część kart to wznowienia.

Co grozi za użycie karty przez osobę nieuprawnioną?
Mandat do 2000 zł.

Źródła

  1. Niepełnosprawnym z Chojnic nie chcą dać tego, z czego korzystają w Sopocie – konferencja wiceburmistrza, decyzja o odrzuceniu uchwały, liczby PCPR.

  2. Będą zmiany w strefie płatnego parkowania w Chojnicach. Wszystko przez opozycję – kontekst zmian w strefach, likwidacja abonamentów, zapowiedzi nowych kopert.

  3. Radny apelował o realną pomoc – tło dyskusji w Radzie Miejskiej i wnioski o wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami.

Pay with Paypal
Sub Total:
Total:

Wprowadź swoją nazwę użytkownika lub adres e-mail. Otrzymasz link do utworzenia nowego hasła e-mailem.

Loading
Podany numer nie będzie nigdzie widoczny i jest potrzebny wyłącznie do weryfikacji Twojego konta. Na podany numer przyjdzie SMS z kodem weryfikacyjnym. Numer należy podać bez spacji i kresek, w formie ciągłej.

Hasło musi zawierać co najmniej:

Captcha: