Tag: godność

Kiedy ciało staje się publiczne. O prawie do intymności osób z niepełnosprawnościami

Bliska relacja dwojga dorosłych osób, z których jedna porusza się na wózku, w miejskim otoczeniu.

Niepełnosprawność w debacie publicznej niemal zawsze opisywana jest przez pryzmat systemu: świadczeń, dostępności architektonicznej, rynku pracy, rehabilitacji czy opieki instytucjonalnej. Taka perspektywa coraz częściej okazuje się niewystarczająca. Wraz z rozwojem dyskusji o asystencji osobistej, standardach opieki długoterminowej i edukacji seksualnej coraz wyraźniej widać, że brakuje rozmowy o tym, co najbardziej podstawowe – o ciele, granicach i prywatności.

Ciało osoby z niepełnosprawnością bywa traktowane jak przestrzeń publiczna. Jest oceniane, komentowane, dotykane i kontrolowane. Decyzje dotyczące życia osobistego, relacji, bliskości czy seksualności nierzadko przejmują instytucje, opiekunowie lub system. W efekcie intymność – jedno z najbardziej podstawowych praw człowieka – zostaje zepchnięta na margines, a czasem całkowicie unieważniona.

Ten brak rozmowy nie jest przypadkowy. Intymność wymaga uznania podmiotowości, a ta wciąż bywa osobom z niepełnosprawnościami odmawiana. Łatwiej mówić o barierach architektonicznych niż o granicach cielesnych. Łatwiej projektować rampy niż przyznać, że również osoby wymagające wsparcia mają prawo do prywatności, relacji i decyzji dotyczących własnego ciała.

Ciało jako własność wspólna

W życiu wielu osób z niepełnosprawnościami ciało bardzo wcześnie przestaje być wyłącznie ich własnością. Od najmłodszych lat staje się przedmiotem badań, zabiegów, ocen lekarskich i terapeutycznych. Granica między tym, co konieczne medycznie, a tym, co narusza prywatność, bywa cienka i łatwa do przekroczenia.

Z czasem dochodzą kolejne osoby: opiekunowie, asystenci, personel medyczny, rehabilitanci, pracownicy socjalni, urzędnicy. Pomoc w codziennych czynnościach często wymaga bliskości i ingerencji w najbardziej intymne sfery. Sam fakt konieczności wsparcia sprawia, że ciało przestaje być traktowane jako obszar autonomii, a zaczyna funkcjonować jako coś, czym się zarządza.

Problem pojawia się wtedy, gdy wsparcie przestaje być relacją opartą na zgodzie i podmiotowości, a zaczyna przypominać administrację ciałem.

Jedna z kobiet poruszających się na wózku opowiadała, że podczas rutynowych badań nikt nigdy nie zapytał jej o zgodę na dotyk. Procedura przebiegała sprawnie, ale bez uznania jej granic. Takie sytuacje nie są wyjątkiem – są codziennością wielu osób wymagających wsparcia. Gdy decyzje zapadają szybciej, niż zdąży paść pytanie o komfort. Gdy sprzeciw bywa odbierany jako trudność we współpracy, a nie jako sygnał naruszenia granic.

W takich warunkach bardzo łatwo zatracić poczucie sprawczości. Osoba z niepełnosprawnością uczy się, że jej ciało jest „problemem do obsłużenia”, a nie przestrzenią, która zasługuje na szacunek. Że dyskomfort jest ceną za pomoc. Że wstyd jest czymś, co należy przecierpieć w milczeniu.

Intymność jako temat tabu

Intymność osób z niepełnosprawnościami rzadko pojawia się w przestrzeni publicznej. Jeśli już, to w formie skrajnej: albo całkowitego przemilczenia, albo sensacyjnych, uproszczonych narracji. Brakuje spokojnej, dojrzałej rozmowy o potrzebach emocjonalnych, bliskości, relacjach partnerskich i seksualności.

Wiele osób słyszy wprost lub pośrednio, że te potrzeby ich nie dotyczą. Że powinni skupić się na leczeniu, rehabilitacji, „radzeniu sobie”. Intymność bywa traktowana jako luksus, na który nie ma miejsca w harmonogramie wizyt lekarskich i procedur. Czasem pojawia się sugestia, że mówienie o niej jest niestosowne lub egoistyczne.

Taka narracja prowadzi do dehumanizacji. Odbiera prawo do bycia postrzeganym jako osoba dorosła, zdolna do relacji, pożądania i wyborów. Milczenie wokół intymności nie chroni – ono izoluje i wzmacnia poczucie samotności.

Prywatność pod nadzorem

Przestrzeń osobista staje się dobrem reglamentowanym – zależnym od cudzych decyzji i instytucjonalnych zasad.

Prywatność osób z niepełnosprawnościami bardzo często podlega stałemu nadzorowi. Dotyczy to zarówno instytucji, jak i relacji rodzinnych. Dobre intencje – troska, opieka, chęć pomocy – mogą łatwo przerodzić się w kontrolę.

Decyzje dotyczące ubioru, wyglądu, sposobu spędzania czasu czy kontaktów społecznych bywają podejmowane za kogoś innego. Szczególnie w przypadku osób zależnych od wsparcia prywatność staje się pojęciem umownym, negocjowanym, a nie zagwarantowanym.

W systemach opieki długoterminowej prywatność często ustępuje organizacji pracy. Wspólne pokoje, brak możliwości zamknięcia drzwi, obecność personelu o każdej porze dnia i nocy sprawiają, że życie prywatne ulega ciągłemu rozproszeniu. Trudno mówić o intymności tam, gdzie nie ma przestrzeni tylko dla siebie.

Relacje, zależność i nierówna bliskość

Zależność od pomocy innych osób wpływa bezpośrednio na możliwość budowania relacji. Trudno o spontaniczność, gdy każda decyzja wymaga uzgodnień logistycznych. Trudno o prywatność, gdy obecność osób trzecich jest nieunikniona.

Wiele osób z niepełnosprawnościami doświadcza napięcia między potrzebą bliskości a lękiem przed naruszaniem granic opiekunów lub byciem postrzeganym jako „problem”. Relacje intymne bywają odkładane na później, uznawane za nierealne lub nieodpowiednie.

To prowadzi do sytuacji, w której dorosłe osoby funkcjonują w relacjach przypominających bardziej zależność niż partnerstwo. System rzadko oferuje wsparcie w budowaniu autonomii emocjonalnej i relacyjnej.

Edukacja, której nie ma

Brak rozmowy o intymności i seksualności osób z niepełnosprawnościami zaczyna się bardzo wcześnie. Edukacja seksualna – jeśli w ogóle się pojawia – często pomija tę grupę lub traktuje ją w sposób uproszczony i aseksualny.

Konsekwencje są poważne. Brak wiedzy oznacza większe ryzyko nadużyć, trudności w rozpoznawaniu przemocy, brak narzędzi do stawiania granic. Osoby z niepełnosprawnościami częściej doświadczają naruszeń, ponieważ nie zostały wyposażone w język i świadomość własnych praw.

Dlatego milczenie w tej sferze nie jest neutralne. Jest decyzją, która sprzyja bezradności i utrwala nierówności.

Gdzie kończy się pomoc, a zaczyna przemoc

Granica między pomocą a naruszeniem bywa trudna do uchwycenia, zwłaszcza gdy wsparcie jest niezbędne do codziennego funkcjonowania. To sprawia, że osoby z niepełnosprawnościami znajdują się w szczególnie wrażliwej sytuacji.

Brak jasnych standardów, procedur i kontroli w obszarze opieki sprzyja nadużyciom. Jednocześnie społeczna niechęć do rozmowy o intymności sprawia, że sygnały przemocy bywają bagatelizowane lub ignorowane.

Ochrona prywatności i cielesnej autonomii nie może być dodatkiem do systemu wsparcia. Musi być jego fundamentem.

Co musiałoby się zmienić

Zmiana zaczyna się od uznania, że ciało osoby z niepełnosprawnością należy do niej – niezależnie od stopnia zależności od innych. Każde wsparcie powinno opierać się na zgodzie, szacunku i jasnych granicach.

Potrzebne są standardy opieki, które uwzględniają prawo do prywatności i intymności. Szkolenia dla personelu, realna kontrola instytucji, dostęp do edukacji seksualnej i wsparcia psychologicznego.

Równie ważna jest zmiana społecznej narracji. Odejście od aseksualnego obrazu niepełnosprawności i uznanie, że potrzeby emocjonalne i intymne są uniwersalne.

Prawo do bycia osobą

Ciało, bliskość i przestrzeń osobista nie są dodatkami do życia – są jego fundamentem. Odbieranie ich w imię opieki, bezpieczeństwa czy efektywności prowadzi do uprzedmiotowienia i milczącej zgody na nierówność.

Prawo do intymności nie jest przywilejem. Jest elementem równości i godności, potwierdzonym także w międzynarodowych dokumentach, takich jak Konwencja ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, która chroni integralność cielesną i prywatność każdego człowieka.

Prawdziwie inkluzywne społeczeństwo to takie, które nie tylko zapewnia rampy i świadczenia, ale również respektuje granice, autonomię i życie osobiste. To oznacza uważność w codziennych relacjach, zadawanie pytań zamiast zakładania odpowiedzi oraz gotowość do słuchania – także wtedy, gdy rozmowa dotyczy tematów niewygodnych.

Uznanie prawa do ciała i prywatności to w istocie uznanie człowieczeństwa.

 

Źródła i lektury dodatkowe

  1. Konwencja ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami (ratyfikowana przez Polskę w 2012 r.). Kluczowe: Art. 16 (wolność od przemocy i nadużyć), Art. 17 (integralność osobista), Art. 22 (poszanowanie prywatności).
    Pełny tekst – PFRON​

  2. Raport „Seksualność osób z niepełnosprawnością ruchową” (Fundacja Avalon, SW Research, 2021). Badanie na 800 osobach – obala mity o aseksualności, pokazuje bariery psychiczne i społeczne.
    Raport – SW Research​

  3. „Seksualność i rodzicielstwo osób z niepełnosprawnością ruchową” (Fundacja Avalon, 2022). Analiza otoczenia OzN, dostęp do wiedzy seksualnej i dyskryminacja.
    Raport – IPPeZ​​

  4. „Standardy ochrony osób niepełnosprawnych w Domach Pomocy Społecznej” (DPS Poznań, 2024). Praktyczne wytyczne dot. prywatności, granic i ochrony intymności w opiece.
    PDF – Standardy DPS​

  5. „Ableizm w Polsce – jak wygląda życie osób z niepełnosprawnościami?” (SexEd.pl, 2025). Dyskryminacja cielesna i społeczne tabu wokół seksualności.
    Artykuł – SexEd.pl​

Samodzielność kontra nadopiekuńczość – jak wyważyć pomoc i autonomię

Dwie osoby idące obok siebie w przestrzeni miejskiej, rozmawiające podczas spaceru.

Pomoc, która zaczyna ograniczać

Pomoc kojarzy się z czymś jednoznacznie dobrym. Z troską, odpowiedzialnością, empatią. W kontekście osób z niepełnosprawnościami często jest przedstawiana jako konieczność – coś oczywistego i niepodlegającego dyskusji. A jednak właśnie tam, gdzie intencje są najlepsze, bardzo łatwo przekroczyć granicę i wejść w obszar nadopiekuńczości, która zamiast wspierać – odbiera sprawczość.

Dla wielu osób z niepełnosprawnościami codzienność to nieustanne balansowanie między potrzebą wsparcia a potrzebą decydowania o sobie. Problem polega na tym, że granica między jednym a drugim bywa ustalana bez ich udziału.

Skąd bierze się nadopiekuńczość?

Nadopiekuńczość rzadko wynika ze złej woli. Częściej jest efektem:

  • lęku przed zagrożeniem,

  • poczucia odpowiedzialności „na zapas”,

  • przekonania, że osoba z niepełnosprawnością „sobie nie poradzi”,

  • społecznych stereotypów, które łączą niepełnosprawność z bezradnością.

Rodzice, bliscy, opiekunowie, a czasem nawet instytucje, działają w dobrej wierze. Chcą chronić, ułatwiać, zapobiegać porażkom. Problem pojawia się wtedy, gdy ochrona staje się kontrolą, a ułatwianie – wyręczaniem.

Kiedy pomoc przestaje być pomocą

Granica zostaje przekroczona wtedy, gdy:

  • decyzje są podejmowane za kogoś, „bo tak będzie bezpieczniej”,

  • próby samodzielności są zniechęcane lub krytykowane,

  • porażki są traktowane jak dowód, że „to nie ma sensu”,

  • osoba z niepełnosprawnością nie ma prawa do ryzyka, błędów i nauki na nich.

Tymczasem prawo do błędu jest jednym z fundamentów samodzielności. Odebranie go – nawet w imię troski – prowadzi do uzależnienia, frustracji i poczucia, że własne życie nie do końca należy do siebie.

Samodzielność to nie samotność

Ważne jest jedno rozróżnienie: samodzielność nie oznacza robienia wszystkiego bez niczyjej pomocy. Oznacza możliwość wyboru, kiedy i w jakim zakresie wsparcie jest potrzebne.

Osoba samodzielna to nie ta, która nigdy nie prosi o pomoc, ale ta, która:

  • ma wpływ na decyzje,

  • jest traktowana podmiotowo,

  • może negocjować zakres wsparcia,

  • nie musi ciągle udowadniać swojej kompetencji.

Problem nadopiekuńczości polega na tym, że często odbiera ten wybór – zakładając z góry, co jest „lepsze”.

Nadopiekuńczość a dorosłość

Szczególnie trudna sytuacja dotyczy dorosłych osób z niepełnosprawnościami, które formalnie są pełnoletnie, ale w praktyce nadal traktowane jak dzieci. Dotyczy to m.in.:

  • kontroli nad finansami,

  • decyzji mieszkaniowych,

  • relacji partnerskich,

  • wyborów zawodowych.

Często słyszą: „robimy to dla twojego dobra”, „jeszcze nie jesteś gotowy”, „świat jest zbyt trudny”. W efekcie dorosłość staje się umowna, a autonomia – warunkowa.

Instytucjonalna nadopiekuńczość

Nadopiekuńczość nie dotyczy tylko relacji rodzinnych. Widać ją również na poziomie systemowym:

  • w procedurach, które ograniczają samodzielne decydowanie,

  • w rozwiązaniach, które premiują bierność,

  • w świadczeniach, które trudno pogodzić z aktywnością.

System często „wie lepiej”, co jest możliwe, a co nie. Zamiast elastyczności pojawiają się sztywne ramy, które utrwalają zależność zamiast ją zmniejszać.

Dlaczego tak trudno oddać kontrolę?

Oddanie kontroli bywa trudne także dla osób pomagających. Wymaga:

  • zaufania,

  • zgody na niepewność,

  • akceptacji cudzych wyborów, nawet jeśli się z nimi nie zgadzamy.

Nadopiekuńczość często chroni bardziej opiekuna niż osobę, której dotyczy. Zmniejsza lęk, daje poczucie wpływu, porządkuje rzeczywistość. Ale robi to kosztem autonomii drugiej strony.

Pytanie, które zmienia perspektywę

Zamiast pytać:
„Czy on/ona sobie poradzi?”
warto zapytać:
„Jakiego wsparcia naprawdę potrzebuje – i kto powinien o tym decydować?”

To pytanie nie ma jednej odpowiedzi. Ale otwiera przestrzeń do rozmowy, negocjacji i szacunku.

Skutki nadopiekuńczości, o których rzadko się mówi

Nadopiekuńczość często postrzegana jest jako „mniejsze zło”. W końcu wynika z troski, a nie z obojętności. Jej długofalowe skutki mogą być jednak bardzo realne i bolesne. Osoby, którym systematycznie odbiera się możliwość decydowania o sobie, często doświadczają:

  • obniżonego poczucia własnej wartości,

  • lęku przed podejmowaniem decyzji,

  • braku wiary we własne kompetencje,

  • wycofania i bierności.

Paradoks polega na tym, że im dłużej ktoś jest wyręczany, tym trudniej później odzyskać samodzielność. Nadopiekuńczość nie chroni przed zależnością – ona ją produkuje.

Autonomia jako proces, nie cel

Samodzielność nie pojawia się z dnia na dzień. Jest procesem, który wymaga czasu, prób i błędów. Dla osób z niepełnosprawnościami oznacza to często stopniowe przejmowanie kontroli nad różnymi obszarami życia – w tempie dostosowanym do realnych możliwości, a nie do cudzych oczekiwań.

Wyważona pomoc polega na:

  • wspieraniu wtedy, gdy jest potrzebne,

  • wycofywaniu się wtedy, gdy ktoś chce spróbować sam,

  • gotowości do pomocy także wtedy, gdy coś się nie uda.

Autonomia nie wyklucza wsparcia – ale wymaga zaufania do osoby, nie tylko do procedur.

Jak pomagać, nie odbierając sprawczości?

Kluczowe jest przesunięcie akcentu z „robienia za kogoś” na „robienie z kimś”. W praktyce oznacza to:

  • pytanie, zamiast zakładania,

  • proponowanie, zamiast narzucania,

  • towarzyszenie, zamiast kontrolowania.

Czasem pomoc oznacza… cofnięcie się o krok. Pozwolenie na samodzielne działanie, nawet jeśli trwa dłużej lub wygląda inaczej, niż byśmy chcieli.

Rola bliskich i opiekunów

Bliscy osób z niepełnosprawnościami często stoją przed trudnym zadaniem: chcą chronić, ale nie chcą ograniczać. Kluczem jest ciągła rozmowa i gotowość do zmiany ustaleń. To, co było potrzebne rok temu, dziś może być już zbędne – albo odwrotnie.

Warto pamiętać, że:

  • potrzeby się zmieniają,

  • granice są ruchome,

  • autonomia nie oznacza braku relacji.

Dobra relacja opiera się na partnerstwie, nie na hierarchii.

System, który ufa

Jeśli mówimy o równowadze między pomocą a autonomią, nie można pominąć roli instytucji. Systemy wsparcia powinny:

  • wzmacniać samodzielność, a nie ją warunkować,

  • umożliwiać elastyczne formy pomocy,

  • zakładać zdolność do decydowania, a nie ją kwestionować.

Zaufanie do osób z niepełnosprawnościami powinno być punktem wyjścia, a nie nagrodą za „dobre zachowanie”.

Najważniejsze na koniec

Samodzielność i pomoc nie stoją po przeciwnych stronach. Prawdziwym problemem nie jest wsparcie, lecz brak autonomii w jego definiowaniu.

Nadopiekuńczość:

  • często wynika z troski,

  • bywa społecznie akceptowana,

  • ale ma realne, ograniczające konsekwencje.

Wyważona pomoc zaczyna się tam, gdzie osoba z niepełnosprawnością ma głos, wybór i prawo do ryzyka. Bo autonomia to nie luksus – to fundament godnego życia.

Źródła

Aborcja eugeniczna a prawa osób z niepełnosprawnościami – reportaż, analiza i felieton o godności i równości

Dłoń osoby dorosłej trzymająca rączkę wózka dziecięcego, symbol troski, opieki i odpowiedzialności rodzicielskiej.

W Polsce temat niepełnosprawności pojawia się często w rozmowach publicznych, lecz wciąż budzi silne emocje. Nie dlatego, że jest abstrakcyjny – przeciwnie, dotyka codzienności ogromnej liczby rodzin. Jedni żyją z niepełnosprawnością od urodzenia, inni mierzą się z nią po chorobie, wypadku albo po prostu z wiekiem. Jednak szczególnie trudny wymiar tego tematu pojawia się wtedy, gdy diagnoza dotycząca niepełnosprawności pojawia się jeszcze przed narodzeniem dziecka. W takiej sytuacji każde słowo, jakiego używamy, nabiera ogromnej wagi. Może wspierać albo ranić. Może nieść nadzieję albo odbierać ją, zanim pojawi się pierwszy oddech.

W polskiej debacie pełno jest określeń, które niosą ładunek emocjonalny. Jednym z nich jest „aborcja eugeniczna”. Jedni uważają, że opisuje ono realny problem selekcjonowania ludzi przed urodzeniem. Inni twierdzą, że to pojęcie stygmatyzujące i niemedyczne, które nie powinno być używane w oficjalnych dyskusjach. Emocje po obu stronach są silne, ale niezależnie od sporu, jedno pozostaje pewne: w centrum tej debaty są osoby z niepełnosprawnościami – te obecne dziś i te, które mogłyby się narodzić.

Ten artykuł łączy trzy perspektywy: reporterską, analityczną i felietonową. Opiera się na dwóch źródłach: opinii Ordo Iuris przedstawionej ONZ oraz analizie prawnej opublikowanej w Forum Prawniczym. Całość uzupełnia spojrzenie skupione na wrażliwości i godności osób z niepełnosprawnościami.

Czym właściwie nazywa się „aborcję eugeniczną”

Słowo „eugeniczna” ma swój ciężar. W debacie publicznej często używane jest w odniesieniu do aborcji wykonywanej z powodu podejrzenia niepełnosprawności płodu. Tak rozumie je Ordo Iuris, wskazując, że jest to forma dyskryminacji, ponieważ selekcjonuje dzieci przewidywane jako „inne” pod względem zdrowia. Organizacja twierdzi, że odbiera im to ochronę prawną należną każdemu człowiekowi.

W przekazie Ordo Iuris pojawia się argument, że jeśli państwo gwarantuje osobom z niepełnosprawnościami ochronę przed wykluczeniem w edukacji, pracy, służbie zdrowia czy życiu społecznym, to powinno także chronić je przed selekcją w okresie prenatalnym. Z punktu widzenia logiki praw człowieka jest to stanowisko spójne.

Z drugiej strony warto pamiętać, że „aborcja eugeniczna” nie jest terminem medycznym. Nie występuje w nomenklaturze WHO ani w standardach europejskich. To pojęcie publicystyczne i moralne, obciążone oceną, co sprawia, że dla niektórych środowisk jest zbyt ostre, a dla innych konieczne, aby oddać istotę problemu.

W artykule Forum Prawniczego podkreślono, że sam spór o definicję utrudnia rozmowę. Bez precyzji języka trudno rozmawiać o prawie. O ile niektóre argumenty Ordo Iuris są jednoznaczne, o tyle wiele środowisk prawniczych uważa, że temat jest dużo bardziej złożony.

Opinia Ordo Iuris dla ONZ – główne argumenty

Opinia przedstawiona ONZ przez Ordo Iuris opiera się na trzech głównych tezach:

  • aborcja z powodu podejrzenia niepełnosprawności jest formą dyskryminacji;

  • Konwencja ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami zakazuje wykluczania „z powodu niepełnosprawności”, a zatem powinna chronić również prenatalnie;

  • państwo powinno zagwarantować pełną ochronę prawną życia niezależnie od prognoz zdrowotnych.

Ordo Iuris argumentuje, że selekcja prenatalna podważa wartość życia osób z niepełnosprawnościami jako grupy społecznej. Ich główny przekaz brzmi: jeżeli godność człowieka jest niezbywalna, to nie może być zależna od stanu zdrowia.

To ważny głos w debacie. Jednak analiza Forum Prawniczego pokazuje, że sprawa nie jest jednoznaczna. Autor zwraca uwagę, że Konwencja ONZ nie określa wprost zakresu ochrony prenatalnej, a jej interpretacja jest zróżnicowana na świecie. W wielu państwach ochrona dotyczy wyłącznie osób urodzonych. W innych – zakres ten jest szerszy. A brak jednoznacznego komentarza ONZ sprawia, że wciąż istnieje margines niepewności.

Dlatego część prawników twierdzi, że rozszerzenie zakazu dyskryminacji na etap prenatalny jest możliwe, ale nie wynika automatycznie z Konwencji.

Reportażowe spojrzenie – jak język debaty brzmi dla osób z niepełnosprawnościami

Wyobraźmy sobie młodą kobietę, Annę, która od urodzenia porusza się na wózku. Pracuje, uczy się, prowadzi aktywne życie. Pewnego dnia, czekając na wizytę u lekarza, przegląda w telefonie debatę o aborcji selekcyjnej. W komentarzach pojawiają się opinie o „braku perspektyw”, „niskiej jakości życia”, „cierpieniu, które lepiej przerwać wcześniej”.

Anna odkłada telefon i patrzy w dal. Myśli o swoim życiu: o pracy, którą lubi; o pasjach, które daje jej rehabilitacja; o bliskich, na których zawsze może liczyć. Wie, że niepełnosprawność to część jej historii, ale nie cała jej tożsamość. A jednak za każdym razem, gdy czyta takie słowa, pojawia się uczucie ukłucia. Bo gdy mówi się, że osoby z potencjalną niepełnosprawnością mają „gorsze życie”, trudno nie odnieść tego do siebie.

Ten przykład nie pochodzi z badań, ale z życia. Takich historii jest wiele. Osoby z niepełnosprawnościami często powtarzają, że nie boją się swojej diagnozy – boją się tego, jak inni o nich mówią.

Jak narracje kształtują społeczne postrzeganie życia

Słowa mają moc. Mogą budować lub ranić. W dyskusjach publicznych pojawiają się określenia, które – choć nie mają złych intencji – mogą być odbierane jako wartościowanie życia osób z niepełnosprawnościami. Wyrażenia o „braku sensu życia”, „braku szans”, „cierpieniu nie do zniesienia” mogą działać jak cios wymierzony w tych, którzy żyją z diagnozami medycznymi na co dzień.

W analizie Forum Prawniczego podkreślono, że takie językowe uproszczenia są niebezpieczne, bo prowadzą do tworzenia hierarchii życia. A prawo, które opiera się na hierarchii, nie chroni godności – tylko ją warunkuje.

Z kolei perspektywa Ordo Iuris kładzie nacisk na fakt, że każda forma selekcji ze względu na zdrowie jest formą dyskryminacji. Choć organizacja skupia się na ochronie życia prenatalnego, jej argument dotyczy samego fundamentu myślenia o człowieku: że wartość życia nie zależy od prognozy.

Diagnoza prenatalna – doświadczenie rodziny, nie wyrok

Wyobraźmy sobie rodzinę, która wraca do domu po badaniu prenatalnym. Lekarz powiedział, że widzi niepokojące sygnały. Podejrzenie wady. Nie można potwierdzić, ale trzeba wykonać dalsze testy. W samochodzie nikt nie mówi. Powietrze wydaje się cięższe, jakby samo otoczenie próbowało dopasować się do ich lęku.

W kolejnych dniach rozmowy nie milkną. Co to oznacza? Jak zmieni się ich życie? Skąd wezmą siłę? Diagnoza, niezależnie od wyniku, zawsze zostawia ślad. Uczy odwagi, której nie da się zdobyć inaczej.

Rodziny mówią potem, że najbardziej potrzebowały czegoś prostego – wsparcia. Nie tylko informacji medycznych, ale rozmowy, ludzkiej obecności, cierpliwości. Diagnozy nie zawsze są pewne. Czasem potwierdzają poważne obawy, czasem okazują się mniej dramatyczne. Ale zawsze są doświadczeniem, które wymaga szacunku.

Felietonowa refleksja – o życiu, które nie mieści się w prognozach

Kiedy patrzę na dzieci w szkołach integracyjnych, na sportowców paraolimpijskich, na dorosłych, którzy żyją z różnymi niepełnosprawnościami i prowadzą pełne życie, trudno mi przyjąć, że można o nich mówić wyłącznie przez pryzmat „jakości życia”. Jakość życia nie jest czymś, co można przewidzieć na podstawie jednego badania czy jednej diagnozy. Jest sumą relacji, doświadczeń, miłości, marzeń, trudności, talentów i zwyczajnych dni.

Czy ktoś z nas jest w stanie określić wartość życia drugiej osoby? Czy możemy decydować o tym, co dla kogoś będzie szczęściem, a co cierpieniem? Felieton pozwala postawić te pytania bez oceniania kogokolwiek. Bo odpowiedzi są ważne nie tyle dla sporu politycznego, ile dla jakości ludzkiej rozmowy.

Jak mówić o niepełnosprawności – zasady, które naprawdę pomagają

Język, którego używamy, może zmieniać rzeczywistość. Dlatego warto pamiętać o kilku prostych wskazówkach:

  • nie oceniać życia innych;

  • używać języka, który mówi o osobach, nie o defektach;

  • unikać metafor o cierpieniu i beznadziei;

  • rozmawiać, zamiast stawiać kategoryczne tezy;

  • pamiętać, że diagnozy nie są wyrokiem.

Tak mówi się z szacunkiem. A szacunek jest tym, czego w tej debacie brakuje najbardziej.

Podsumowanie

  • Aborcja selekcyjna to temat, który dotyka zarówno prawa, jak i ludzkiej godności.

  • Ordo Iuris wskazuje, że selekcja prenatalna jest formą dyskryminacji.

  • Forum Prawnicze podkreśla, że interpretacje Konwencji ONZ różnią się i nie są jednoznaczne.

  • Osoby z niepełnosprawnościami potrzebują w debacie szacunku i obecności.

  • Diagnozy prenatalne dotyczą realnych rodzin i wymagają wsparcia.

  • Język, którego używamy, ma ogromne znaczenie dla tych, o których mówimy.

FAQ

Czym jest aborcja eugeniczna?
To potoczne określenie aborcji wykonywanej z powodu podejrzenia niepełnosprawności płodu. Nie jest to termin medyczny.

Czy Konwencja ONZ chroni dzieci przed urodzeniem?
Opinie są różne. Według Ordo Iuris – tak. Według analizy Forum Prawniczego – nie wynika to jednoznacznie z treści Konwencji.

Czy diagnozy prenatalne są pewne?
Nie zawsze. Często opierają się na prawdopodobieństwie, a nie na pełnym rozpoznaniu.

Jak wspierać rodzinę w obliczu trudnej diagnozy?
Rozmową, cierpliwością, wsparciem psychologicznym i przekazywaniem rzetelnych informacji.

Źródła

  1. Opinia Ordo Iuris dla ONZ dotycząca aborcji eugenicznej i dyskryminacji osób z niepełnosprawnościami:
    https://ordoiuris.pl/informacje-prasowe/aborcja-eugeniczna-dyskryminacja-osob-niepelnosprawnych-opinia-ordo-iuris-dla-onz/

  2. Analiza: Filip Ciepły, „Eugenic Abortion as Discrimination against Persons with Disabilities”, Forum Prawnicze:
    https://forumprawnicze.eu/wp-content/uploads/2022/01/fp68-Cieply.pdf

Zaufali mu, bo dawał pracę. Dziś walczą o godność i 15 milionów złotych zaległych pensji

Pusty wózek inwalidzki stojący przy podjeździe – symbol utraconej godności i problemów osób z niepełnosprawnościami po utracie pracy.

Na początku wydawało się, że to historia sukcesu – firma, która dawała zatrudnienie osobom z niepełnosprawnościami, szansę na samodzielność i sens codzienności. Dziś ci sami ludzie liczą straty, czekając na wypłaty, których nie zobaczyli od miesięcy. Ich dramat to nie tylko liczby, ale przede wszystkim utracone zaufanie.

Praca, która dawała nadzieję

Dla wielu z nich była to pierwsza szansa na etat. Praca, w której ktoś wreszcie rozumiał, że codzienność osób z niepełnosprawnościami wymaga elastyczności, cierpliwości i empatii. Prezes Janusz K., przedsiębiorca z dużym doświadczeniem, przedstawiał się jako człowiek z misją – chciał tworzyć miejsca pracy dla tych, których rynek zwykle pomija.

„Wydawał się dobrym człowiekiem. Mówił, że rozumie nasze potrzeby, że tu będzie inaczej” – wspomina jedna z kobiet cytowana w reportażu Interwencji Polsat News. Firma szybko zyskała rozgłos – zatrudniała setki osób, w tym wielu z orzeczeniami o niepełnosprawności.

W biurach i zakładach panowała życzliwa atmosfera. Dla wielu była to pierwsza praca, w której czuli się docenieni. Niektórzy wreszcie mogli samodzielnie opłacać rachunki, planować wakacje, pomagać bliskim. To nie była tylko praca – to była obietnica godności, niezależności i poczucia, że są częścią czegoś ważnego.

Pani Anna, niesłysząca od urodzenia, wspomina, że po raz pierwszy ktoś rozmawiał z nią językiem migowym. „Nie czułam się inna. Każdy wiedział, że tutaj mamy równe prawa” – mówi dziś z goryczą. Bo ta sama firma, która kiedyś dawała jej siłę, dziś pozostawiła ją bez pensji od ponad pół roku.

Gdy nadzieja zamieniła się w długi

Z czasem zaczęły pojawiać się sygnały, że coś jest nie tak. Najpierw opóźnienia w przelewach – tydzień, potem dwa. Później coraz częściej słyszeli: „Za chwilę wszystko się wyprostuje”. Tyle że nic się nie prostowało.

Według Business Insider Polska, zaległości wobec pracowników sięgają około 15 milionów złotych. To pieniądze, które dla wielu oznaczają życie – dosłownie. Brak środków na leki, opłaty, rehabilitację, codzienny transport na wózku czy wizyty u specjalistów.

Jedna z pracownic opowiada w Polsat News: „Nie mamy na czynsz, a on wciąż obiecuje. Leki odkładam, bo nie stać mnie na wszystkie”. Wiele osób żyje dziś z pożyczek od rodziny lub znajomych. Dla osób z niepełnosprawnościami, które często mają ograniczoną zdolność do podejmowania dodatkowej pracy, to dramat szczególny.

Pan Tomasz, pracownik magazynu z niepełnosprawnością ruchową, przez lata uchodził za wzór sumienności. „Nie opuściłem ani jednego dnia, a teraz czuję się, jakby mnie wymazano z systemu” – mówi. Mieszka z matką, która utrzymuje ich z niewielkiej emerytury. Ich historia to tylko jedna z wielu.

Niektórzy mówią o utracie wiary w ludzi. Bo zawiódł nie tylko człowiek – zawiódł system, który miał chronić najsłabszych.

System, który miał chronić – a milczał

Jak to możliwe, że nikt nie zareagował wcześniej?
Według relacji pracowników, instytucje takie jak Państwowa Inspekcja Pracy czy PFRON zostały poinformowane o problemie, ale reakcje były spóźnione. Procedury trwały miesiącami, a w tym czasie ludzie zostali bez środków do życia.

Eksperci cytowani przez Business Insider zwracają uwagę, że firmy zatrudniające osoby z niepełnosprawnościami często korzystają z dopłat z PFRON, ale kontrola ich wykorzystania jest znikoma. Wystarczy dobre wrażenie i deklaracja misji, by latami uchodzić za przykład odpowiedzialnego biznesu.

W rzeczywistości to system oparty na zaufaniu bez weryfikacji.
Nikt nie sprawdza, czy pieniądze rzeczywiście trafiają do tych, którzy na nie pracują. A gdy zaufanie zostaje nadużyte – ludzie zostają sami.

Ta bezsilność jest trudna do opisania. Osoby, które z powodu niepełnosprawności często całe życie słyszały, że „mają trudniej”, uwierzyły, że tym razem będzie inaczej. Kiedy po raz kolejny straciły stabilność, w wielu z nich coś pękło.

Scenka: życie po upadku

Pani Ewa, 52 lata, ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Przez pięć lat pracowała w administracji jednej z firm należących do Janusza K.
Kiedy wypłaty przestały wpływać, jeszcze przez kilka miesięcy wierzyła, że to chwilowy kryzys. Dziś utrzymuje się z renty i dorywczo pomaga w fundacji.

„Nie chodzi już nawet o pieniądze. Chodzi o to, że człowiek z niepełnosprawnością znowu czuje się nikim. Myślałam, że coś znaczymy, że jesteśmy potrzebni” – mówi ze łzami w oczach.

Pani Ewa nie jest wyjątkiem. W podobnej sytuacji znalazły się osoby z całej Polski – od księgowych, przez pracowników produkcji, po portierów. Niektórzy zostali bez dokumentów potwierdzających staż pracy, inni dowiedzieli się, że przez miesiące nie odprowadzano za nich składek do ZUS.

Wśród poszkodowanych są również osoby, które z powodu braku pieniędzy musiały przerwać rehabilitację. Dla nich strata kilku miesięcy ćwiczeń oznacza cofnięcie efektów lat pracy nad sprawnością.

To nie są abstrakcyjne „roszczenia pracownicze” – to realne ludzkie dramaty.

Co dalej?

Śledztwo trwa, a prokuratura prowadzi postępowanie wobec Janusza K.
Część poszkodowanych przygotowuje pozwy zbiorowe, inni wciąż liczą na ugodę.
Jednak – jak pisze Polsat News – w wielu przypadkach dokumentacja finansowa firm jest niepełna, a pracownicy nie wiedzą nawet, czy ich składki ZUS zostały odprowadzone.

Niektórzy z poszkodowanych spotykają się dziś regularnie online. Tworzą grupę wsparcia – nieformalną społeczność ludzi, którzy próbują się nawzajem podnosić na duchu. „Nie możemy pozwolić, żeby o nas zapomniano” – mówi pan Tomasz.

To nie tylko historia jednego przedsiębiorcy, lecz ostrzeżenie dla wszystkich.
Bo jeśli osoby z niepełnosprawnościami, które zaufały pracodawcy, mogą w jednej chwili stracić środki do życia, to znaczy, że system wsparcia wymaga gruntownej naprawy.

Dołącz do rozmowy

Czy wierzysz, że w Polsce osoby z niepełnosprawnościami są wystarczająco chronione przed nadużyciami?
Jak można wzmocnić kontrolę nad firmami, które deklarują „społeczną misję”?

Podziel się swoją opinią w komentarzu.
Każdy głos ma znaczenie – to od społecznej presji zaczyna się zmiana.

Podsumowanie

  • Osoby z niepełnosprawnościami zasługują na pracę i szacunek, nie litość.

  • Niewypłacone pensje to złamanie zaufania i godności.

  • System wsparcia musi być oparty na realnej kontroli, nie tylko deklaracjach.

  • Każdy z nas może reagować – zgłaszając nadużycia, wspierając poszkodowanych, rozmawiając o tym głośno.

  • Empatia i solidarność to pierwsze kroki do zmiany.

FAQ

1. Co mogą zrobić osoby z niepełnosprawnościami, gdy pracodawca nie wypłaca pensji?
Zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy lub skierować pozew do sądu pracy. Można też zwrócić się o wsparcie do lokalnych organizacji pozarządowych lub PFRON.

2. Jak zgłosić nadużycie?
Zgłoszenia do PIP można wysłać anonimowo online lub złożyć osobiście w inspektoracie.

3. Czy istnieją fundusze wsparcia dla poszkodowanych pracowników?
Tak – w niektórych przypadkach pomoc finansową mogą oferować fundacje wspierające osoby z niepełnosprawnościami, np. Fundacja Aktywizacja lub Integracja.

4. Co zrobić, by takie sytuacje się nie powtarzały?
Wprowadzić realne kontrole wykorzystania dotacji i lepszą ochronę prawną pracowników z niepełnosprawnościami. Warto też wzmacniać rolę mediów i organizacji strażniczych.

Źródła

Wielkanoc nadziei – jak osoby z niepełnosprawnościami mogą odnaleźć sens świąt nawet w trudnych chwilach

Kolorowe pisanki w sianie – symbol Wielkanocy pełnej nadziei, dostępnej dla wszystkich, także osób z niepełnosprawnościami

Czy zdarzyło Ci się poczuć, że Wielkanoc jest świętem, w którym wszyscy się cieszą – oprócz Ciebie? Nie jesteś sam z tym uczuciem. Dla wielu z nas to czas mieszanych emocji. Ale właśnie Wielkanoc przypomina, że nawet po najciemniejszym czasie przychodzi nadzieja. I że każdy ma prawo do świąt, które są prawdziwie dostępne i pełne sensu.

Święta, które uczą siły – nie tylko duchowej

Dla społeczności osób z niepełnosprawnościami Wielkanoc to czas nieco inny niż dla reszty. To nie tylko rodzinne spotkania przy stole, ale też momenty, gdy bariery – architektoniczne i społeczne – stają się jeszcze bardziej widoczne. Trudności z transportem, nieprzystosowane miejsca czy nawet niezrozumienie otoczenia sprawiają, że nie każdy czuje się częścią świętowania.

Ale właśnie dlatego trzeba o tym mówić. Bo każde święto nabiera sensu dopiero wtedy, gdy możemy je przeżywać w pełni – bez wykluczenia i poczucia, że znowu jesteśmy „na uboczu”.

Wielkanoc to czas dla każdego – także tego, kto nie mieści się w „tradycyjnym” obrazie świąt

Nie musisz mieć pełnego stołu i idealnej rodziny, żeby te święta coś dla Ciebie znaczyły. Możesz być samodzielny albo potrzebować wsparcia. Możesz być w domu, w DPS-ie albo w szpitalu. To, co ważne, to chwila refleksji, spojrzenie w siebie i poczucie, że jesteś ważny – niezależnie od okoliczności.

Wielkanoc to święto ludzi, którzy się nie poddają. Tych, którzy każdego dnia walczą o swoją przestrzeń, godność i dostępność. To święto także dla Ciebie.

Małe rzeczy, które robią różnicę

Nie każdy z nas może dziś wyjść na spacer wśród budzącej się do życia przyrody. Ale każdy może zrobić coś małego, co ma znaczenie:

  • zadzwonić do kogoś, kto czuje się samotny;
  • wysłać życzenia komuś, kto potrzebuje dobrego słowa;
  • przypomnieć sobie, że mamy prawo do świąt, które nie są „dla wszystkich oprócz nas”;
  • pomóc komuś w zakupach lub przygotowaniu świątecznych potraw, jeśli jest taka potrzeba;
  • opublikować wpis w mediach społecznościowych, przypominając o osobach, które spędzają święta samotnie.

Takie gesty budują społeczność osób z niepełnosprawnościami – silną, różnorodną i prawdziwą.

Wielkanocne życzenia z przesłaniem

Z okazji Świąt Wielkiej Nocy chcemy Ci życzyć nie tylko zdrowia i spokoju. Chcemy Ci życzyć nadziei, która nie jest naiwna, tylko mądra. Odwagi, która nie krzyczy, ale codziennie działa po cichu. I siły, która pozwala wstać, nawet gdy trzeba się podnieść nie po raz pierwszy, a setny.

Niech te święta – nawet jeśli inne niż u większości – będą Twoje. Prawdziwe, dostępne i dające sens. Niech inkluzja podczas Wielkanocy stanie się rzeczywistością, a nie tylko ideą.

Twoje działanie ma znaczenie

Jeśli ten tekst coś w Tobie poruszył – podziel się nim. Udostępnij, napisz komentarz, powiedz znajomym. Bo każdy taki gest sprawia, że nasza społeczność staje się bardziej widoczna, bardziej słyszana i – zwyczajnie – bardziej ludzka.

Udostępniając ten tekst, pokazujesz, że osoby z niepełnosprawnościami mają prawo do pełnych i dostępnych świąt – nie tylko od święta!

 

Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami – święto godności i integracji

Każdego roku, 3 grudnia, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami. To święto ustanowione przez Organizację Narodów Zjednoczonych ma na celu promowanie praw i dobrostanu osób z niepełnosprawnościami oraz zwrócenie uwagi na wyzwania, z jakimi te osoby mierzą się na co dzień. To czas, w którym wspólnie powinniśmy dążyć do tworzenia bardziej otwartego i równego społeczeństwa.

Skąd wziął się Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami?

Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami został ustanowiony w 1992 roku przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. Inicjatywa miała na celu nie tylko zwrócenie uwagi na sytuację osób z niepełnosprawnościami, ale również propagowanie ich aktywnego uczestnictwa we wszystkich aspektach życia społecznego, kulturalnego i gospodarczego.

ONZ podkreśla, że niepełnosprawność to nie tylko kwestia zdrowotna, ale również sprawa równości praw człowieka. Dzięki takim inicjatywom świat stopniowo zmienia swoje spojrzenie na osoby z niepełnosprawnościami, dostrzegając ich potrzeby, prawa i potencjał.

Tegoroczne obchody i ich znaczenie

W 2024 roku Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami obchodzony jest pod hasłem „W stronę równego świata”. W Polsce wydarzenia towarzyszące temu dniu organizowane są przez wiele instytucji państwowych, takich jak Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich oraz urzędy wojewódzkie.

Ich celem jest podkreślenie potrzeby włączenia osób z niepełnosprawnościami we wszystkie sfery życia oraz zwalczanie barier, które mogą utrudniać ich funkcjonowanie.

Inicjatywy na poziomie lokalnym

Różne organizacje pozarządowe oraz instytucje publiczne angażują się w wydarzenia, które promują równość i włączenie. W wielu miastach organizowane są konferencje, warsztaty i spotkania, których celem jest uświadamianie społeczeństwa na temat potrzeb i potencjału osób z niepełnosprawnościami.

W całej Polsce odbywają się również spotkania integracyjne, które łączą społeczności lokalne z osobami z różnego rodzaju niepełnosprawnościami, promując wzajemne zrozumienie i współpracę.

Prawa osób z niepełnosprawnościami – co warto wiedzieć?

Osoby z niepełnosprawnościami mają prawo do życia bez barier i uczestniczenia we wszystkich sferach życia społecznego. W Polsce prawa te są gwarantowane przez szereg dokumentów prawnych, w tym:

  • Konstytucję RP, która zapewnia wszystkim obywatelom równe prawa i zakaz dyskryminacji.
  • Konwencję o prawach osób z niepełnosprawnościami, przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne ONZ i ratyfikowaną przez Polskę w 2012 roku, która zobowiązuje państwa do podejmowania działań na rzecz pełnej integracji osób z niepełnosprawnościami.
  • Ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która reguluje m.in. kwestie wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy.

W ramach tych regulacji osoby z niepełnosprawnościami mają prawo do edukacji na każdym poziomie, dostępu do usług publicznych oraz ochrony zdrowia. W ostatnich latach podejmowane są także działania na rzecz większej dostępności przestrzeni publicznej, zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego.

Jednak wciąż istnieją wyzwania, takie jak bariery architektoniczne, cyfrowe czy brak zrozumienia społecznego. Kluczową rolę odgrywa tu edukacja społeczeństwa oraz inicjatywy na rzecz włączenia społecznego i zawodowego osób z niepełnosprawnościami.

Dostęp do edukacji i pracy

Jednym z kluczowych aspektów życia osób z niepełnosprawnościami jest prawo do edukacji i zatrudnienia. Niestety, wciąż wiele barier architektonicznych i mentalnych ogranicza ich możliwości rozwoju zawodowego.

Przykładem pozytywnych działań mogą być programy wspierające, takie jak te prowadzone przez PFRON (Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych), które mają na celu aktywizację zawodową i wspieranie osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy.

Jak możemy wspierać osoby z niepełnosprawnościami na co dzień?

Wspieranie osób z niepełnosprawnościami to nie tylko kwestia organizacji specjalnych wydarzeń. Każdy z nas może przyczynić się do poprawy jakości życia tych osób.

Poniżej kilka prostych kroków:

  • Zwracaj uwagę na dostępność przestrzeni publicznej – zgłaszaj brak podjazdów, niedostosowane toalety czy inne bariery.
  • Akceptuj i traktuj na równi – osoby z niepełnosprawnościami często chcą być traktowane normalnie, bez dystansu czy nadmiernego współczucia.
  • Włączaj w życie towarzyskie i zawodowe – angażuj osoby z niepełnosprawnościami w wydarzenia rodzinne, zawodowe czy towarzyskie, wspierając ich rozwój i integrację.

Równe szanse dla wszystkich – wspólne działanie

Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnościami to doskonała okazja, by zastanowić się nad tym, jakie kroki możemy podjąć, aby nasze społeczeństwo było bardziej równe i sprawiedliwe.

To święto przypomina, że osoby z niepełnosprawnościami mają takie same prawa i potrzeby jak każdy z nas. Równe szanse, dostęp do edukacji, pracy, kultury czy rozrywki są kluczowe dla budowania społeczeństwa włączającego.

Podsumowanie

Obchody Międzynarodowego Dnia Osób z Niepełnosprawnościami to doskonała okazja do refleksji nad naszym podejściem do równości i integracji.

Każdy z nas może przyczynić się do tego, by osoby z niepełnosprawnościami mogły żyć godnie i bez ograniczeń, narzucanych przez środowisko czy brak zrozumienia. Razem możemy tworzyć przestrzeń, w której każdy będzie czuł się akceptowany i szanowany.

Źródła:

Pay with Paypal
Sub Total:
Total:

Wprowadź swoją nazwę użytkownika lub adres e-mail. Otrzymasz link do utworzenia nowego hasła e-mailem.

Loading
Podany numer nie będzie nigdzie widoczny i jest potrzebny wyłącznie do weryfikacji Twojego konta. Na podany numer przyjdzie SMS z kodem weryfikacyjnym. Numer należy podać bez spacji i kresek, w formie ciągłej.

Hasło musi zawierać co najmniej:

Captcha: