80 punktów – IPON – Randki Dla Osób Niepełnosprawnych

Prace nad ustawą o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami trwają. Podczas posiedzenia Sejmu 2 września Kancelaria Prezydenta zgłosiła sześć poprawek do projektu. Najważniejsze dla przyszłych użytkowników systemu dotyczą zniesienia górnej granicy wieku 65 lat, obniżenia progu dostępu z 80 do 70 punktów potrzeby wsparcia oraz pozostawienia możliwości składania dokumentów w formie papierowej.

Na 4 września 2026 r. ustawa nie została jednak uchwalona. Planowane głosowanie nie odbyło się, a projekt nie znalazł się w ostatecznym porządku głosowań tego dnia. Oznacza to, że wszystkie opisane niżej rozwiązania nadal mogą się zmienić.

Sejm pracuje nad trzema projektami jednocześnie

Prace legislacyjne dotyczą trzech projektów ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami:

prezydenckiego – druk nr 316,
rządowego – druk nr 1929,
poselskiego – druk nr 1933.

Projekty są rozpatrywane wspólnie. Komisja Polityki Społecznej i Rodziny przygotowała sprawozdanie oznaczone jako druk nr 2792, które stało się podstawą dalszych prac w Sejmie.

2 września 2026 r., podczas 64. posiedzenia Sejmu, odbyło się drugie czytanie projektu. W imieniu Prezydenta RP sześć poprawek przedstawił szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki.

Kto według obecnego projektu ma otrzymać asystencję?

W tekście przedstawionym przez Komisję dostęp do asystencji dla osób pełnoletnich jest związany przede wszystkim z ustalonym poziomem potrzeby wsparcia.

Jednym z najważniejszych kryteriów pozostaje próg 80 punktów w skali potrzeby wsparcia.

Projekt przewiduje również ograniczenie wiekowe dotyczące wejścia do systemu. To właśnie próg punktowy i granica wieku należą do najważniejszych elementów, które Kancelaria Prezydenta chce zmienić.

1. Zniesienie granicy 65 lat

Druga z sześciu poprawek zakłada usunięcie górnej granicy wieku wynoszącej 65 lat.

Oznaczałoby to, że samo ukończenie 65. roku życia nie zamykałoby możliwości ubiegania się o asystencję osobistą.

Według stanowiska przedstawionego przez Zbigniewa Boguckiego o dostępie do wsparcia powinien decydować rzeczywisty poziom potrzeby wsparcia, a nie data urodzenia.

Dla osób z niepełnosprawnościami jest to jedna z najbardziej istotnych propozycji. Przyjęcie poprawki oznaczałoby możliwość wejścia do systemu także po ukończeniu 65 lat, jeżeli dana osoba spełniałaby pozostałe wymagania.

2. Próg miałby spaść z 80 do 70 punktów

Trzecia poprawka zakłada obniżenie minimalnego poziomu potrzeby wsparcia z 80 do 70 punktów.

Gdyby Sejm ją przyjął, dostęp do asystencji mogłyby uzyskać również osoby, które otrzymały od 70 do 79 punktów.

Kancelaria Prezydenta argumentuje, że próg 80 punktów pozostawia poza systemem część osób mających istotne potrzeby związane z codziennym funkcjonowaniem, pracą, nauką czy uczestnictwem w życiu społecznym.

To szczególnie ważna propozycja dla osób, które mają już ustaloną potrzebę wsparcia na poziomie co najmniej 70 punktów, ale według obecnego tekstu projektu nie spełniałyby kryterium dostępu do asystencji.

3. Papierowe wnioski dla osób zagrożonych wykluczeniem cyfrowym

Czwarta poprawka dotyczy sposobu składania wniosków i prowadzenia korespondencji.

Projekt zakłada szerokie wykorzystanie systemu teleinformatycznego. Prezydencka poprawka ma pozostawić możliwość:

składania wniosku w formie papierowej,
otrzymywania decyzji,
otrzymywania wezwań i zawiadomień,
otrzymywania innych pism na wskazany adres korespondencyjny.

Rozwiązanie ma chronić osoby, które nie korzystają samodzielnie z narzędzi cyfrowych.

Ma to znaczenie m.in. dla części osób starszych oraz osób z niepełnosprawnościami, dla których obsługa elektronicznego systemu może stanowić dodatkową barierę.

4. Mieszkania wspomagane i treningowe

Piąta poprawka dotyczy mieszkań wspomaganych i mieszkań treningowych.

Kancelaria Prezydenta proponuje usunięcie ograniczenia przewidzianego w projekcie w odniesieniu do osób korzystających z takich mieszkań.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej mieszkania wspomagane i treningowe nie są placówkami zapewniającymi całodobową opiekę.

Z perspektywy osób z niepełnosprawnościami jest to istotne, ponieważ mieszkania tego rodzaju mają wspierać samodzielność. Możliwość jednoczesnego korzystania z asystencji osobistej może mieć bezpośrednie znaczenie dla prowadzenia niezależnego życia.

5. Przedsiębiorcy również mogliby realizować usługi

Szósta poprawka zakłada rozszerzenie katalogu podmiotów mogących realizować asystencję o przedsiębiorców.

Nie oznaczałoby to jednak automatycznego dopuszczenia dowolnej firmy.

Według propozycji przedsiębiorca musiałby:

spełniać określone w ustawie wymagania,
posiadać odpowiednie doświadczenie,
uzyskać wpis do właściwego rejestru,
podlegać kontroli.

Kancelaria Prezydenta argumentuje, że takie rozwiązanie mogłoby zwiększyć dostępność usług w powiatach, w których brakuje organizacji pozarządowych mogących zapewnić asystentów.

Potencjalnie oznaczałoby to również większy wybór realizatorów usługi. Ostateczna ocena tego rozwiązania będzie jednak zależeć od szczegółowych zasad dotyczących jakości, kontroli i wyboru wykonawców.

6. Węższy katalog cudzoziemców uprawnionych do asystencji

Pierwsza poprawka ma inny charakter niż rozwiązania dotyczące wieku czy liczby punktów.

Zakłada ograniczenie katalogu cudzoziemców uprawnionych do korzystania z asystencji finansowanej z budżetu państwa.

Według przedstawionej propozycji prawo do usługi miałoby przysługiwać przede wszystkim cudzoziemcom legalnie i trwale związanym z Polską, m.in. posiadającym prawo stałego pobytu lub inny stabilny tytuł pobytowy określony w ustawie.

Poprawka zakłada również, że asystencja przyznana na podstawie ustawy byłaby realizowana wyłącznie na terytorium Polski.

W przeciwieństwie do poprawek dotyczących wieku czy progu punktowego ta propozycja prowadziłaby więc do zawężenia kręgu potencjalnych beneficjentów.

Co te poprawki mogą oznaczać dla osób z niepełnosprawnościami?

Z punktu widzenia przyszłych użytkowników systemu największe znaczenie mogą mieć trzy propozycje.

Zniesienie granicy 65 lat mogłoby umożliwić ubieganie się o asystencję również osobom starszym, które wcześniej nie weszły do systemu.

Obniżenie progu z 80 do 70 punktów oznaczałoby rozszerzenie grupy osób uprawnionych o osoby z wynikiem od 70 do 79 punktów.

Możliwość korzystania z papierowych dokumentów zmniejszyłaby ryzyko wykluczenia osób, które nie korzystają samodzielnie z internetu i systemów elektronicznych.

Istotna jest również poprawka dotycząca mieszkań wspomaganych i treningowych, ponieważ wiąże się bezpośrednio z możliwością prowadzenia bardziej samodzielnego życia.

Trzeba jednak bardzo wyraźnie zaznaczyć: żadna z sześciu poprawek nie jest obecnie obowiązującym prawem.

System nie ruszy od razu dla wszystkich

Projekt zakłada stopniowe wdrażanie asystencji osobistej.

Podczas debaty sejmowej Zbigniew Bogucki zwrócił uwagę, że zasadnicze uruchamianie systemu ma rozpocząć się w 2028 r., a następnie dostęp ma być rozszerzany etapami zależnie m.in. od poziomu potrzeby wsparcia.

Ostateczne terminy mogą jednak jeszcze ulec zmianie podczas dalszego procesu legislacyjnego.

Dlatego osoby zainteresowane asystencją nie powinny obecnie traktować wskazywanych dat jako ostatecznych terminów rozpoczęcia świadczenia usług.

Co wydarzyło się 4 września?

Po drugim czytaniu oczekiwano dalszego procedowania projektu podczas 64. posiedzenia Sejmu.

4 września 2026 r. nie doszło jednak do planowanego głosowania nad ustawą o asystencji osobistej. Projekt nie znalazł się w końcowym porządku głosowań tego dnia.

Oznacza to, że Sejm na tym posiedzeniu nie zakończył prac nad ustawą.

Nie ma obecnie podstaw, aby przesądzać, które ze zgłoszonych poprawek zostaną przyjęte ani jakie będzie ostateczne brzmienie przepisów.