Asystencja osobista: sześć prezydenckich poprawek. Co mogą zmienić dla osób z niepełnosprawnościami?

Osoba poruszająca się na wózku podczas wyjścia z osobą towarzyszącą

Prace nad ustawą o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami trwają. Podczas posiedzenia Sejmu 2 września Kancelaria Prezydenta zgłosiła sześć poprawek do projektu. Najważniejsze dla przyszłych użytkowników systemu dotyczą zniesienia górnej granicy wieku 65 lat, obniżenia progu dostępu z 80 do 70 punktów potrzeby wsparcia oraz pozostawienia możliwości składania dokumentów w formie papierowej.

Na 4 września 2026 r. ustawa nie została jednak uchwalona. Planowane głosowanie nie odbyło się, a projekt nie znalazł się w ostatecznym porządku głosowań tego dnia. Oznacza to, że wszystkie opisane niżej rozwiązania nadal mogą się zmienić.

Sejm pracuje nad trzema projektami jednocześnie

Prace legislacyjne dotyczą trzech projektów ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami:

  • prezydenckiego – druk nr 316,
  • rządowego – druk nr 1929,
  • poselskiego – druk nr 1933.

Projekty są rozpatrywane wspólnie. Komisja Polityki Społecznej i Rodziny przygotowała sprawozdanie oznaczone jako druk nr 2792, które stało się podstawą dalszych prac w Sejmie.

2 września 2026 r., podczas 64. posiedzenia Sejmu, odbyło się drugie czytanie projektu. W imieniu Prezydenta RP sześć poprawek przedstawił szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki.

Kto według obecnego projektu ma otrzymać asystencję?

W tekście przedstawionym przez Komisję dostęp do asystencji dla osób pełnoletnich jest związany przede wszystkim z ustalonym poziomem potrzeby wsparcia.

Jednym z najważniejszych kryteriów pozostaje próg 80 punktów w skali potrzeby wsparcia.

Projekt przewiduje również ograniczenie wiekowe dotyczące wejścia do systemu. To właśnie próg punktowy i granica wieku należą do najważniejszych elementów, które Kancelaria Prezydenta chce zmienić.

1. Zniesienie granicy 65 lat

Druga z sześciu poprawek zakłada usunięcie górnej granicy wieku wynoszącej 65 lat.

Oznaczałoby to, że samo ukończenie 65. roku życia nie zamykałoby możliwości ubiegania się o asystencję osobistą.

Według stanowiska przedstawionego przez Zbigniewa Boguckiego o dostępie do wsparcia powinien decydować rzeczywisty poziom potrzeby wsparcia, a nie data urodzenia.

Dla osób z niepełnosprawnościami jest to jedna z najbardziej istotnych propozycji. Przyjęcie poprawki oznaczałoby możliwość wejścia do systemu także po ukończeniu 65 lat, jeżeli dana osoba spełniałaby pozostałe wymagania.

2. Próg miałby spaść z 80 do 70 punktów

Trzecia poprawka zakłada obniżenie minimalnego poziomu potrzeby wsparcia z 80 do 70 punktów.

Gdyby Sejm ją przyjął, dostęp do asystencji mogłyby uzyskać również osoby, które otrzymały od 70 do 79 punktów.

Kancelaria Prezydenta argumentuje, że próg 80 punktów pozostawia poza systemem część osób mających istotne potrzeby związane z codziennym funkcjonowaniem, pracą, nauką czy uczestnictwem w życiu społecznym.

To szczególnie ważna propozycja dla osób, które mają już ustaloną potrzebę wsparcia na poziomie co najmniej 70 punktów, ale według obecnego tekstu projektu nie spełniałyby kryterium dostępu do asystencji.

3. Papierowe wnioski dla osób zagrożonych wykluczeniem cyfrowym

Czwarta poprawka dotyczy sposobu składania wniosków i prowadzenia korespondencji.

Projekt zakłada szerokie wykorzystanie systemu teleinformatycznego. Prezydencka poprawka ma pozostawić możliwość:

  • składania wniosku w formie papierowej,
  • otrzymywania decyzji,
  • otrzymywania wezwań i zawiadomień,
  • otrzymywania innych pism na wskazany adres korespondencyjny.

Rozwiązanie ma chronić osoby, które nie korzystają samodzielnie z narzędzi cyfrowych.

Ma to znaczenie m.in. dla części osób starszych oraz osób z niepełnosprawnościami, dla których obsługa elektronicznego systemu może stanowić dodatkową barierę.

4. Mieszkania wspomagane i treningowe

Piąta poprawka dotyczy mieszkań wspomaganych i mieszkań treningowych.

Kancelaria Prezydenta proponuje usunięcie ograniczenia przewidzianego w projekcie w odniesieniu do osób korzystających z takich mieszkań.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej mieszkania wspomagane i treningowe nie są placówkami zapewniającymi całodobową opiekę.

Z perspektywy osób z niepełnosprawnościami jest to istotne, ponieważ mieszkania tego rodzaju mają wspierać samodzielność. Możliwość jednoczesnego korzystania z asystencji osobistej może mieć bezpośrednie znaczenie dla prowadzenia niezależnego życia.

5. Przedsiębiorcy również mogliby realizować usługi

Szósta poprawka zakłada rozszerzenie katalogu podmiotów mogących realizować asystencję o przedsiębiorców.

Nie oznaczałoby to jednak automatycznego dopuszczenia dowolnej firmy.

Według propozycji przedsiębiorca musiałby:

  • spełniać określone w ustawie wymagania,
  • posiadać odpowiednie doświadczenie,
  • uzyskać wpis do właściwego rejestru,
  • podlegać kontroli.

Kancelaria Prezydenta argumentuje, że takie rozwiązanie mogłoby zwiększyć dostępność usług w powiatach, w których brakuje organizacji pozarządowych mogących zapewnić asystentów.

Potencjalnie oznaczałoby to również większy wybór realizatorów usługi. Ostateczna ocena tego rozwiązania będzie jednak zależeć od szczegółowych zasad dotyczących jakości, kontroli i wyboru wykonawców.

6. Węższy katalog cudzoziemców uprawnionych do asystencji

Pierwsza poprawka ma inny charakter niż rozwiązania dotyczące wieku czy liczby punktów.

Zakłada ograniczenie katalogu cudzoziemców uprawnionych do korzystania z asystencji finansowanej z budżetu państwa.

Według przedstawionej propozycji prawo do usługi miałoby przysługiwać przede wszystkim cudzoziemcom legalnie i trwale związanym z Polską, m.in. posiadającym prawo stałego pobytu lub inny stabilny tytuł pobytowy określony w ustawie.

Poprawka zakłada również, że asystencja przyznana na podstawie ustawy byłaby realizowana wyłącznie na terytorium Polski.

W przeciwieństwie do poprawek dotyczących wieku czy progu punktowego ta propozycja prowadziłaby więc do zawężenia kręgu potencjalnych beneficjentów.

Co te poprawki mogą oznaczać dla osób z niepełnosprawnościami?

Z punktu widzenia przyszłych użytkowników systemu największe znaczenie mogą mieć trzy propozycje.

Zniesienie granicy 65 lat mogłoby umożliwić ubieganie się o asystencję również osobom starszym, które wcześniej nie weszły do systemu.

Obniżenie progu z 80 do 70 punktów oznaczałoby rozszerzenie grupy osób uprawnionych o osoby z wynikiem od 70 do 79 punktów.

Możliwość korzystania z papierowych dokumentów zmniejszyłaby ryzyko wykluczenia osób, które nie korzystają samodzielnie z internetu i systemów elektronicznych.

Istotna jest również poprawka dotycząca mieszkań wspomaganych i treningowych, ponieważ wiąże się bezpośrednio z możliwością prowadzenia bardziej samodzielnego życia.

Trzeba jednak bardzo wyraźnie zaznaczyć: żadna z sześciu poprawek nie jest obecnie obowiązującym prawem.

System nie ruszy od razu dla wszystkich

Projekt zakłada stopniowe wdrażanie asystencji osobistej.

Podczas debaty sejmowej Zbigniew Bogucki zwrócił uwagę, że zasadnicze uruchamianie systemu ma rozpocząć się w 2028 r., a następnie dostęp ma być rozszerzany etapami zależnie m.in. od poziomu potrzeby wsparcia.

Ostateczne terminy mogą jednak jeszcze ulec zmianie podczas dalszego procesu legislacyjnego.

Dlatego osoby zainteresowane asystencją nie powinny obecnie traktować wskazywanych dat jako ostatecznych terminów rozpoczęcia świadczenia usług.

Co wydarzyło się 4 września?

Po drugim czytaniu oczekiwano dalszego procedowania projektu podczas 64. posiedzenia Sejmu.

4 września 2026 r. nie doszło jednak do planowanego głosowania nad ustawą o asystencji osobistej. Projekt nie znalazł się w końcowym porządku głosowań tego dnia.

Oznacza to, że Sejm na tym posiedzeniu nie zakończył prac nad ustawą.

Nie ma obecnie podstaw, aby przesądzać, które ze zgłoszonych poprawek zostaną przyjęte ani jakie będzie ostateczne brzmienie przepisów.

Co dalej?

Projekt pozostaje na etapie prac sejmowych.

Dla osób z niepełnosprawnościami szczególnie istotne będą dalsze decyzje dotyczące:

  • granicy wieku,
  • progu punktowego,
  • zasad ustalania prawa do asystencji,
  • liczby dostępnych godzin,
  • terminów wdrażania systemu,
  • sposobu składania wniosków,
  • zasad wyboru realizatora usług.

Dopiero po zakończeniu prac parlamentarnych będzie można jednoznacznie powiedzieć, kto otrzyma prawo do asystencji, na jakich zasadach i od kiedy.

IPON będzie śledził dalsze prace nad ustawą.

Źródła

Sejm RP – sprawozdanie Komisji, druk nr 2792

Sejm RP – przebieg prac nad rządowym projektem, druk nr 1929

Sejm RP – projekt prezydencki, druk nr 316

Sejm RP – poselski projekt ustawy, druk nr 1933

Sejm RP – prace Komisji z 28 lipca 2026 r.

Sejm RP – prace Komisji z 30 lipca 2026 r.

VideoParlament – wystąpienie Zbigniewa Boguckiego, sześć poprawek

Sejm RP – głosowania na 64. posiedzeniu Sejmu

PortalSamorządowy.pl – Sejm debatował o asystencji osobistej, prezydent zgłosił poprawki

Materiał został opracowany i zatwierdzony przez naszą redakcję z wykorzystaniem narzędzi wspomagających pracę redakcyjną.

Świadczenie wspierające bez opłat – jak nie dać się oszukać pośrednikom

Osoba z niepełnosprawnością pod ochroną - symbol wózka i dłonie

W ostatnich miesiącach temat świadczenia wspierającego coraz częściej pojawia się w przestrzeni publicznej. Nie wynika to jednak wyłącznie z rosnącego zainteresowania samym świadczeniem, ale przede wszystkim z niepokojącego zjawiska, jakim jest działalność prywatnych pośredników oferujących płatną „pomoc” w jego uzyskaniu. Wiele osób z niepełnosprawnościami oraz ich bliskich staje przed trudnym wyborem: zaufać reklamom obiecującym szybkie załatwienie sprawy czy spróbować przejść procedurę samodzielnie.

Problem polega na tym, że w ogromnej liczbie przypadków osoby decydujące się na skorzystanie z usług pośredników płacą za coś, co w rzeczywistości jest dostępne całkowicie bezpłatnie. Co więcej, niekiedy są wprowadzane w błąd lub podejmują decyzje pod wpływem presji i braku pełnej informacji. Zjawisko to ma charakter systemowy i dotyka szczególnie tych, którzy najbardziej potrzebują wsparcia.

Czym jest świadczenie wspierające i kto może z niego skorzystać?

Świadczenie wspierające to jedno z najważniejszych rozwiązań wprowadzonych w ostatnich latach w systemie pomocy osobom z niepełnosprawnościami. Jego głównym celem jest zwiększenie niezależności oraz poprawa jakości życia osób wymagających wsparcia w codziennym funkcjonowaniu.

Kluczową zmianą, jaką wprowadza to świadczenie, jest odejście od prostego modelu opartego wyłącznie na orzeczeniu o niepełnosprawności. Zamiast tego w centrum uwagi znajduje się realna potrzeba wsparcia – czyli to, jak bardzo dana osoba potrzebuje pomocy w codziennym życiu.

Ocena ta dokonywana jest w oparciu o specjalny system punktowy, który uwzględnia różne aspekty funkcjonowania, takie jak zdolność do samodzielnego poruszania się, komunikowania, wykonywania podstawowych czynności życiowych czy uczestnictwa w życiu społecznym.

Czytelnik powinien od razu wiedzieć, jakie liczby mają tutaj znaczenie. Obecnie prawo do świadczenia przysługuje osobom, które w decyzji mają co najmniej 70 punktów. Od marca 2026 roku renta socjalna wynosi 1978,49 zł brutto, a samo świadczenie wspierające wynosi od około 790 zł do około 4350 zł miesięcznie, w zależności od liczby przyznanych punktów i odpowiadającego im procentu renty socjalnej.

W praktyce najniższa kwota dotyczy osób z poziomem potrzeby wsparcia od 70 do 74 punktów, a najwyższa tych, które uzyskały od 95 do 100 punktów. Dzięki temu pomoc jest bardziej dopasowana do rzeczywistych potrzeb, a nie tylko do formalnego statusu.

Warto też podkreślić ważną zmianę obowiązującą od 2026 roku. Teraz świadczenie mogą otrzymać już wszystkie osoby z wynikiem od 70 punktów wzwyż. Wcześniej obowiązywały wyższe progi wejścia i harmonogram stopniowego obejmowania kolejnych grup, dlatego część osób mogła ubiegać się o świadczenie dopiero później.

Jak wygląda proces ubiegania się o świadczenie?

Dla wielu osób największym wyzwaniem nie jest samo świadczenie, lecz procedura jego uzyskania. W rzeczywistości proces ten można podzielić na kilka logicznych etapów.

Pierwszym krokiem jest uzyskanie decyzji określającej poziom potrzeby wsparcia. To właśnie ten dokument stanowi podstawę do ubiegania się o świadczenie. Następnie należy złożyć wniosek.

Tu trzeba powiedzieć to bardzo jasno: wniosek o świadczenie wspierające składa się wyłącznie online. Można to zrobić przez PUE ZUS, portal Emp@tia albo przez swój bank, korzystając z Profilu Zaufanego. Nie składa się go w tradycyjnym okienku w placówce.

Choć na pierwszy rzut oka może się to wydawać skomplikowane, w praktyce procedura została zaprojektowana w sposób możliwie przystępny. Co istotne, na każdym etapie można liczyć na bezpłatną pomoc.

Warto podkreślić, że instytucje publiczne oferują realne wsparcie – zarówno w zakresie wyjaśnienia zasad, jak i wypełniania dokumentów. Oznacza to, że żadna osoba nie jest pozostawiona sama sobie.

Skąd wziął się problem pośredników?

Mimo dostępności bezpłatnej pomocy, na rynku zaczęły pojawiać się podmioty oferujące odpłatne wsparcie w uzyskaniu świadczenia wspierającego. Ich działalność opiera się przede wszystkim na wykorzystaniu luki informacyjnej oraz obaw potencjalnych wnioskodawców.

Reklamy takich usług często sugerują, że procedura jest skomplikowana, a samodzielne działanie może prowadzić do błędów lub odrzucenia wniosku. W ten sposób budowane jest przekonanie, że skorzystanie z pomocy „specjalisty” jest konieczne.

W rzeczywistości jednak pośrednicy nie mają żadnych dodatkowych uprawnień ani wpływu na decyzje administracyjne. Ich rola ogranicza się do czynności, które każdy może wykonać samodzielnie – często przy wsparciu instytucji publicznych.

Psychologia decyzji – dlaczego ludzie płacą?

Aby w pełni zrozumieć skalę problemu, warto przyjrzeć się mechanizmom psychologicznym, które wpływają na decyzje osób korzystających z usług pośredników.

Po pierwsze, wiele osób odczuwa silny stres związany z kontaktami z administracją. Dokumenty, formularze i formalności mogą wydawać się przytłaczające, szczególnie dla osób starszych lub mających ograniczenia zdrowotne.

Po drugie, pojawia się potrzeba poczucia bezpieczeństwa. Oferta „kompleksowej obsługi” daje wrażenie, że ktoś przejmie odpowiedzialność za cały proces.

Po trzecie, działa mechanizm presji czasu i strachu przed utratą szansy. Jeśli ktoś usłyszy, że „warto działać szybko”, może podjąć decyzję impulsywnie.

Te czynniki sprawiają, że nawet osoby ostrożne mogą zdecydować się na poniesienie kosztów, które w rzeczywistości nie są konieczne.

Jak działają nieuczciwi pośrednicy?

Schemat działania takich podmiotów jest zazwyczaj powtarzalny. Najpierw pojawia się reklama – często bardzo przekonująca i oparta na emocjach. Następnie następuje kontakt, podczas którego przedstawiana jest oferta.

Często obejmuje ona:

  • wypełnienie dokumentów,
  • doradztwo,
  • reprezentowanie klienta,
  • „monitorowanie sprawy”.

Koszty takich usług mogą sięgać nawet kilku tysięcy złotych. W wielu przypadkach nie są one jasno uzasadnione ani proporcjonalne do rzeczywistego zakresu pracy.

Warto też pokazać, że nie chodzi wyłącznie o teoretyczne zagrożenie. Opisywano już przypadek rodziny, która straciła 22 tys. zł, ponieważ udzieliła pełnomocnictwa, a pieniądze trafiły na konto firmy zamiast tam, gdzie powinny. Taki przykład dobrze pokazuje, że ryzyko nie kończy się na samej opłacie za „pomoc”, ale może prowadzić do znacznie poważniejszych strat finansowych.

Co szczególnie niepokojące, zdarzają się sytuacje, w których klienci są wprowadzani w błąd co do zasad działania systemu lub podpisują umowy, które nie są dla nich korzystne.

Sygnały ostrzegawcze – jak rozpoznać ryzyko?

Istnieje kilka charakterystycznych sygnałów, które powinny wzbudzić czujność:

  • wysokie opłaty pobierane z góry,
  • obietnice gwarantowanego sukcesu,
  • obietnice współpracy z ZUS-em,
  • wywieranie presji czasu,
  • brak przejrzystych zasad współpracy.

Każdy z tych elementów powinien być traktowany jako potencjalne zagrożenie.

Jak bezpiecznie przejść przez cały proces?

Najlepszym rozwiązaniem jest korzystanie z oficjalnych kanałów. Proces ubiegania się o świadczenie można przejść krok po kroku, korzystając z dostępnych materiałów oraz wsparcia pracowników instytucji.

W praktyce oznacza to:

  1. zdobycie informacji z wiarygodnych źródeł,
  2. przygotowanie wymaganych dokumentów,
  3. złożenie wniosku,
  4. monitorowanie sprawy.

Na każdym z tych etapów dostępna jest bezpłatna pomoc, która pozwala uniknąć błędów i zwiększa poczucie bezpieczeństwa.

Znaczenie edukacji i dostępu do informacji

Jednym z najważniejszych elementów przeciwdziałania nadużyciom jest edukacja. Im lepiej społeczeństwo rozumie zasady działania systemu, tym trudniej jest wprowadzić kogokolwiek w błąd.

Dlatego tak ważne jest, aby informacje były przekazywane w sposób jasny, zrozumiały i dostępny. Dotyczy to zarówno instytucji publicznych, jak i mediów.

Społeczne konsekwencje nadużyć

Problem płatnych pośredników nie dotyczy wyłącznie pojedynczych osób. Ma on również szersze konsekwencje społeczne. Przede wszystkim prowadzi do pogłębiania nierówności – osoby mniej zorientowane lub bardziej podatne na presję mogą ponosić niepotrzebne koszty.

Dodatkowo zjawisko to podważa zaufanie do systemu wsparcia i instytucji publicznych. Jeśli ktoś zapłaci za coś, co powinno być darmowe, może czuć się oszukany i zniechęcony.

Rola instytucji i odpowiedzialność społeczna

W obliczu rosnącej skali problemu szczególnie ważna staje się rola instytucji publicznych oraz organizacji społecznych. Ich zadaniem jest nie tylko reagowanie na nadużycia, ale także aktywne informowanie i edukowanie.

Równie istotna jest odpowiedzialność społeczna – dzielenie się wiedzą, ostrzeganie innych oraz wspieranie osób, które mogą być narażone na nieuczciwe praktyki.

Najważniejsze wnioski

Świadczenie wspierające to ważne narzędzie pomocy, które powinno być dostępne bez żadnych dodatkowych kosztów. Korzystanie z płatnych pośredników nie tylko nie jest konieczne, ale może prowadzić do strat finansowych i rozczarowania.

Najważniejsze zasady, o których warto pamiętać:

  • cały proces jest bezpłatny,
  • pośrednicy nie mają wpływu na decyzje,
  • oficjalne źródła oferują realną pomoc,
  • ostrożność i wiedza to najlepsza ochrona.

Źródła