Sejm 18 września 2026 roku uchwalił ustawę o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. Nowe przepisy mają stworzyć systemowe i trwałe rozwiązanie, w ramach którego osoby z niepełnosprawnościami będą mogły korzystać z indywidualnego wsparcia w codziennym życiu. Ustawa nie jest jednak jeszcze obowiązującym prawem — proces legislacyjny nadal trwa.
Za uchwaleniem ustawy zagłosowało 443 posłów. Nikt nie był przeciw i nikt nie wstrzymał się od głosu. Oficjalny wykaz prac Sejmu wskazuje, że trzecie czytanie i głosowanie nad całością projektu odbyły się 18 września 2026 roku.
Przyjęcie ustawy przez Sejm nie oznacza jeszcze, że nowe rozwiązania już obowiązują. Kolejnym etapem są prace w Senacie.
Czym jest asystencja osobista?
Asystencja osobista ma umożliwiać osobie z niepełnosprawnością bardziej niezależne funkcjonowanie i udział w życiu społecznym, edukacyjnym czy zawodowym.
Wsparcie może obejmować między innymi pomoc w:
- czynnościach samoobsługowych,
- poruszaniu się i przemieszczaniu,
- nauce,
- pracy,
- korzystaniu z kultury i rekreacji,
- innych codziennych czynnościach wynikających z indywidualnych potrzeb.
Założeniem asystencji jest to, że zakres pomocy powinien wynikać z potrzeb osoby korzystającej ze wsparcia. To użytkownik ma wskazywać, kiedy i w jakich czynnościach potrzebuje pomocy.
Od 20 do 240 godzin asystencji miesięcznie
W przypadku osób dorosłych wymiar asystencji ma wynosić od 20 do 240 godzin miesięcznie, w zależności od indywidualnie ustalonego poziomu potrzeby wsparcia.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazuje, że docelowo maksymalny wymiar wsparcia dla osób pełnoletnich ma wynosić 240 godzin miesięcznie.
Nie oznacza to więc, że każda osoba otrzyma 240 godzin. Konkretna liczba godzin ma być ustalana indywidualnie w decyzji dotyczącej prawa do asystencji.
Prawo do asystencji nawet na pięć lat
Jednym z ważnych elementów nowego systemu ma być większa stabilność wsparcia.
Prawo do asystencji osobistej ma być przyznawane na okres od jednego roku do pięciu lat.
To istotna zmiana w porównaniu z rozwiązaniami opartymi na czasowych programach i kolejnych naborach.
Ministerstwo podkreśla, że celem ustawy jest stworzenie systemowego rozwiązania, dzięki któremu dostęp do asystencji nie będzie zależał wyłącznie od czasowych projektów realizowanych w określonych miejscach lub latach.
Asystencja ma być dostępna w każdym powiecie
Według Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej usługi asystencji mają być realizowane w każdym powiecie w Polsce.
Resort szacuje, że nowe rozwiązania mogą docelowo objąć około 100 tys. osób z niepełnosprawnościami.
Osoba korzystająca ze wsparcia będzie mogła wybrać sposób realizacji asystencji — za pośrednictwem samorządu powiatowego albo organizacji pozarządowej.
Osoba z niepełnosprawnością będzie mogła wskazać asystenta
Ustawa przewiduje również możliwość wpływania przez osobę korzystającą z usługi na wybór osoby, która będzie ją wspierała.
Według informacji ministerstwa osoba z niepełnosprawnością będzie mogła wskazać swojego asystenta albo wybrać go spośród przedstawionych kandydatów.
Po wyborze ma być zawierany kontrakt pomiędzy osobą korzystającą z asystencji, asystentem i podmiotem realizującym usługę.
Asystent będzie mógł wykonywać niektóre czynności medyczno-pielęgnacyjne
Przyjęte przez Sejm rozwiązania przewidują możliwość wykonywania przez asystenta także określonych czynności medyczno-pielęgnacyjnych po odpowiednim instruktażu.
Ministerstwo jako przykłady wskazuje między innymi podawanie leków czy cewnikowanie, pod warunkiem wcześniejszego specjalistycznego przeszkolenia.
Rozwiązanie ma pozwolić na lepsze dopasowanie zakresu asystencji do indywidualnych potrzeb osoby korzystającej z pomocy.
Kto będzie mógł ubiegać się o asystencję?
Zgodnie z informacjami opublikowanymi przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podstawą do ubiegania się o asystencję ma być posiadanie odpowiedniego orzeczenia oraz decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Na początku system ma obejmować osoby pełnoletnie. Ministerstwo informuje również, że w późniejszym etapie rozwiązanie ma objąć osoby od 13. roku życia.
Szczegółowe warunki będą wynikały z ostatecznego brzmienia ustawy oraz przepisów wykonawczych, dlatego na tym etapie warto śledzić dalszy przebieg procesu legislacyjnego.
Jak ma wyglądać procedura?
Według informacji resortu rodziny wniosek ma być składany elektronicznie w specjalnym systemie.
Do wniosku ma być dołączany formularz samooceny, w którym osoba ubiegająca się o usługę opisze swoje potrzeby oraz oczekiwany zakres wsparcia.
Następnie potrzeby osoby mają zostać ocenione przez zespół. Pod uwagę mają być brane między innymi:
- formularz samooceny,
- rozmowa z osobą z niepełnosprawnością lub jej bliskim,
- obserwacja codziennego funkcjonowania,
- ustalony poziom potrzeby wsparcia.
Na tej podstawie ma zostać wydana decyzja administracyjna określająca między innymi liczbę godzin asystencji miesięcznie.
Od decyzji ma przysługiwać odwołanie.
Niewykorzystane godziny będzie można przenieść
Ministerstwo informuje również, że niewykorzystane w danym miesiącu godziny nie zawsze będą przepadać.
Część godzin będzie można przenieść na kolejny miesiąc. Limit ma wynosić do 50 proc. liczby godzin przyznanych w decyzji, ale nie więcej niż 100 godzin.
Kiedy będzie można składać wnioski?
Nowy system nie zacznie działać bezpośrednio po zakończeniu procesu legislacyjnego.
Zgodnie z ustawą uchwaloną przez Sejm:
- wnioski o ustalenie prawa do asystencji osobistej będzie można składać po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy,
- świadczenie usług asystencji ma rozpocząć się po upływie 16 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy.
Na obecnym etapie nie można więc podać konkretnej daty rozpoczęcia składania wniosków.
Będzie ona zależała od zakończenia procesu legislacyjnego i daty ogłoszenia ustawy.
Co stanie się teraz z ustawą?
Po uchwaleniu ustawy przez Sejm proces legislacyjny nie jest jeszcze zakończony.
Oficjalna strona Sejmu wskazuje obecnie status „niezakończone prace nad ustawą”.
Kolejnym etapem są prace w Senacie. Dopiero po przejściu całej procedury legislacyjnej i ogłoszeniu ustawy będzie można ostatecznie określić harmonogram wejścia w życie poszczególnych rozwiązań.
Dlatego osoby zainteresowane korzystaniem z asystencji nie muszą obecnie składać żadnego wniosku na podstawie nowej ustawy.
Najważniejsze informacje w skrócie
Sejm uchwalił ustawę o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami 18 września 2026 roku. Za ustawą głosowało 443 posłów, nikt nie był przeciw ani nie wstrzymał się od głosu.
Ustawa przewiduje między innymi:
- od 20 do 240 godzin asystencji miesięcznie dla osób dorosłych, zależnie od potrzeb,
- możliwość przyznania prawa do asystencji na okres od roku do pięciu lat,
- możliwość wyboru asystenta,
- możliwość realizacji usług przez samorząd powiatowy lub organizację pozarządową,
- wykonywanie niektórych czynności medyczno-pielęgnacyjnych po odpowiednim instruktażu,
- możliwość przeniesienia części niewykorzystanych godzin na kolejny miesiąc.
Nowe rozwiązania jeszcze nie obowiązują. Proces legislacyjny trwa.
Źródła
- Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, „Ustawa o asystencji osobistej przyjęta przez Sejm”, 18 września 2026 r.
Ustawa o asystencji osobistej przyjęta przez Sejm – niepelnosprawni.gov.pl - Sejm RP, przebieg procesu legislacyjnego – rządowy projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami, druk nr 1929.
Przebieg procesu legislacyjnego – Sejm RP - Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, „Większa niezależność, lepsze życie. Ustawa o asystencji osobistej przyjęta przez Sejm”.
Komunikat Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, „Asystencja osobista – pytania i odpowiedzi”.
Asystencja osobista – pytania i odpowiedzi
Materiał został opracowany i zatwierdzony przez naszą redakcję z wykorzystaniem narzędzi wspomagających pracę redakcyjną.
💜 Wesprzyj nas, jeśli możesz
Działamy już ponad 20 lat – tworzymy miejsce spotkań, rozmów i wsparcia dla wszystkich, którym bliska jest empatia i otwartość.
Portal jest całkowicie bezpłatny, a rozwija się dzięki osobom, które chcą pomóc nam dalej działać.
☕ buycoffee.to/ipon • 💙 patronite.pl/ipon • 🤝 siepomaga.pl/ipon
Dziękujemy za każdą kawkę i dobre słowo. Razem możemy więcej. 💫
