Zakup używanego samochodu od osoby prywatnej zwykle wiąże się z podatkiem od czynności cywilnoprawnych, czyli PCC. Osoby z niepełnosprawnościami mogą jednak w określonych przypadkach skorzystać ze zwolnienia z tego podatku.
Znaczenie ma stopień niepełnosprawności, przeznaczenie samochodu, a przy lekkim stopniu także rodzaj schorzenia. Dodatkowej uwagi wymaga sytuacja, gdy pojazd jest kupowany wspólnie z małżonkiem lub inną osobą.
Podstawą zwolnienia jest art. 8 pkt 6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
Kto może skorzystać ze zwolnienia z PCC?
Zgodnie z ustawą z PCC zwolnione są osoby, które nabywają na własne potrzeby m.in. samochody osobowe i mają:
- znaczny stopień niepełnosprawności – bez względu na rodzaj schorzenia,
- umiarkowany stopień niepełnosprawności – bez względu na rodzaj schorzenia,
- lekki stopień niepełnosprawności – jeżeli niepełnosprawność pozostaje w związku ze schorzeniami narządów ruchu.
Oznacza to, że osoba ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności nie musi wykazywać, że jej niepełnosprawność dotyczy narządu ruchu.
Ten dodatkowy warunek dotyczy osób z lekkim stopniem niepełnosprawności.
Samochód musi być kupiony „na potrzeby własne”
To jeden z podstawowych warunków zwolnienia.
Ustawa wskazuje, że samochód osobowy powinien być nabywany na potrzeby własne osoby korzystającej ze zwolnienia.
Przepis nie ogranicza jednak tych potrzeb wyłącznie do dojazdów do lekarza, na rehabilitację czy zabiegi.
Nie wynika z niego również, że samochód musi być używany wyłącznie w związku z niepełnosprawnością.
W praktyce istotne jest przede wszystkim to, aby samochód rzeczywiście był nabywany na potrzeby osoby spełniającej warunki zwolnienia.
Czy samochód musi być specjalnie przystosowany?
Nie.
Art. 8 pkt 6 ustawy o PCC nie uzależnia zwolnienia od tego, czy pojazd został specjalnie dostosowany do potrzeb osoby z niepełnosprawnością.
Przepisy nie wymagają również konkretnego rodzaju wyposażenia, skrzyni biegów czy określonej konstrukcji samochodu.
W interpretacjach podatkowych organy skarbowe analizują przede wszystkim to, czy kupujący spełnia warunki określone w ustawie i czy samochód jest nabywany na jego własne potrzeby.
Co w przypadku lekkiego stopnia niepełnosprawności?
Tutaj warunki są bardziej restrykcyjne.
Samo posiadanie orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności nie wystarcza do skorzystania ze zwolnienia.
Przepis wymaga, aby niepełnosprawność była związana ze schorzeniami narządów ruchu.
Dlatego w przypadku lekkiego stopnia warto przed zakupem samochodu dokładnie sprawdzić treść posiadanego orzeczenia i dokumentów potwierdzających podstawę jego wydania.
Samochód kupowany wspólnie z małżonkiem lub inną osobą
Więcej wątpliwości pojawia się wtedy, gdy samochód ma kilku nabywców, a tylko jedna osoba spełnia warunki zwolnienia.
W interpretacji indywidualnej z 29 kwietnia 2026 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4014.60.2026.2.MM, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej rozpatrywał przypadek osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, która kupiła samochód wspólnie z pełnosprawną żoną.
Organ potwierdził możliwość zastosowania zwolnienia po stronie osoby z niepełnosprawnością w zakresie przypadającym na nią.
Zwolnienie nie objęło natomiast automatycznie drugiego współnabywcy, który nie spełniał ustawowych warunków.
Podobne stanowisko wynika z interpretacji z 10 lipca 2026 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4014.109.2026.2.KK.
Także w tym przypadku organ rozpatrywał sytuację, w której samochód był kupowany wspólnie przez małżonków, ale tylko jedna osoba spełniała warunki zwolnienia z PCC.
Przykład
Anna ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Kupuje samochód wspólnie z mężem, który nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności.
Jeżeli samochód jest nabywany na jej własne potrzeby, Anna może spełniać warunki zwolnienia wynikające z art. 8 pkt 6 ustawy.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że z podatku zwolniony będzie również jej mąż.
Sytuację każdego współnabywcy należy oceniać oddzielnie.
Trzeba też pamiętać, że interpretacje indywidualne wydawane przez Krajową Informację Skarbową odnoszą się do konkretnych stanów faktycznych i chronią przede wszystkim podatników, którzy o nie wystąpili.
Nie powinny więc być traktowane jako automatyczna gwarancja identycznego rozstrzygnięcia w każdej podobnej sprawie.
Czy osoba korzystająca ze zwolnienia musi składać PCC-3?
Jeżeli osoba z niepełnosprawnością spełnia warunki zwolnienia i czynność jest w jej przypadku w całości objęta zwolnieniem, co do zasady nie składa deklaracji PCC-3 i nie płaci podatku.
Potwierdzają to objaśnienia Ministerstwa Finansów dotyczące deklaracji PCC-3.
Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy samochód kupuje kilka osób, a tylko część z nich korzysta ze zwolnienia.
W takim przypadku sposób rozliczenia powinien uwzględniać sytuację wszystkich nabywców.
Przy czynnościach, w których występuje więcej niż jeden podatnik, formularzowi PCC-3 może towarzyszyć informacja PCC-3/A dotycząca pozostałych podatników.
Jeżeli zwolnienie przysługuje tylko jednemu ze współnabywców, przed złożeniem dokumentów warto potwierdzić prawidłowy sposób rozliczenia w urzędzie skarbowym lub Krajowej Informacji Skarbowej.
Ile wynosi PCC, jeśli zwolnienia nie ma?
Przy sprzedaży rzeczy ruchomych, do których zalicza się samochód, stawka PCC wynosi co do zasady 2 proc. podstawy opodatkowania.
Podstawą opodatkowania jest zasadniczo wartość rynkowa samochodu.
Oznacza to, że samo wpisanie w umowie sprzedaży ceny znacznie niższej niż wartość rynkowa pojazdu nie musi oznaczać, że właśnie od tej kwoty urząd skarbowy zaakceptuje wyliczenie podatku.
Jeżeli obowiązek podatkowy powstaje, podatnik ma zasadniczo 14 dni na złożenie deklaracji PCC-3 i zapłatę podatku.
Nie przy każdym zakupie samochodu trzeba płacić PCC
Warto pamiętać, że nie każda sprzedaż samochodu podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych.
Ustawa przewiduje m.in. wyłączenia dotyczące czynności objętych podatkiem VAT, z wyjątkami określonymi w przepisach.
Dlatego przed rozliczeniem zakupu samochodu trzeba ustalić nie tylko sytuację kupującego, lecz także sposób opodatkowania samej transakcji.
Inne zasady mogą mieć zastosowanie przy zakupie samochodu od osoby prywatnej, a inne przykładowo przy zakupie pojazdu od przedsiębiorcy, gdy transakcja podlega VAT.
Zwolnienie dotyczy nie tylko samochodów
Art. 8 pkt 6 ustawy o PCC obejmuje nie tylko samochody osobowe.
Zwolnienie może dotyczyć również nabywania na własne potrzeby:
- sprzętu rehabilitacyjnego,
- wózków,
- motorowerów,
- motocykli.
Także w tych przypadkach trzeba spełniać warunki dotyczące stopnia niepełnosprawności określone w ustawie.
O czym pamiętać przed zakupem samochodu?
Przed podpisaniem umowy warto sprawdzić:
- jaki stopień niepełnosprawności wskazuje orzeczenie,
- w przypadku lekkiego stopnia – czy niepełnosprawność jest związana ze schorzeniami narządów ruchu,
- czy samochód będzie nabywany na potrzeby własne osoby korzystającej ze zwolnienia,
- czy pojazd będzie miał jednego czy kilku nabywców,
- czy każdy ze współnabywców spełnia warunki zwolnienia,
- czy dana transakcja w ogóle podlega PCC,
- czy istnieje obowiązek złożenia PCC-3 albo dodatkowej informacji PCC-3/A.
W przypadku nietypowej sytuacji, zwłaszcza przy współwłasności samochodu, warto potwierdzić sposób rozliczenia w Krajowej Informacji Skarbowej.
Najważniejsze w skrócie
Osoba ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności może skorzystać ze zwolnienia z PCC przy zakupie samochodu osobowego na własne potrzeby bez względu na rodzaj schorzenia.
Osoba z lekkim stopniem niepełnosprawności może skorzystać ze zwolnienia wtedy, gdy jej niepełnosprawność pozostaje w związku ze schorzeniami narządów ruchu.
Samochód nie musi być specjalnie przystosowany do potrzeb osoby z niepełnosprawnością.
Jeżeli samochód kupuje kilka osób, zwolnienie przysługujące jednemu współnabywcy nie oznacza automatycznie zwolnienia pozostałych.
W przypadku bardziej skomplikowanej współwłasności warto przed rozliczeniem sprawdzić prawidłowy sposób postępowania w Krajowej Informacji Skarbowej.
Stan prawny sprawdzony: 30 sierpnia 2026 r.
Źródła
- Ustawa z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych – aktualny tekst
- Ministerstwo Finansów – ulgi i zwolnienia w podatku od czynności cywilnoprawnych
- Gov.pl – podatek od czynności cywilnoprawnych i deklaracja PCC-3
- Ministerstwo Finansów – formularze PCC
- Ministerstwo Finansów – baza interpretacji podatkowych Eureka
- Dziennik Gazeta Prawna – „Kiedy osoba niepełnosprawna jest zwolniona z PCC?”
Materiał został opracowany i zatwierdzony przez naszą redakcję z wykorzystaniem narzędzi wspomagających pracę redakcyjną.
💜 Wesprzyj nas, jeśli możesz
Działamy już ponad 20 lat – tworzymy miejsce spotkań, rozmów i wsparcia dla wszystkich, którym bliska jest empatia i otwartość.
Portal jest całkowicie bezpłatny, a rozwija się dzięki osobom, które chcą pomóc nam dalej działać.
☕ buycoffee.to/ipon • 💙 patronite.pl/ipon • 🤝 siepomaga.pl/ipon
Dziękujemy za każdą kawkę i dobre słowo. Razem możemy więcej. 💫
